حاشية القديمة على شرح التجريد

● حاشية القديمة على شرح التجريد = حاشية شرح تجريد / کلام و اعتقادات / عربی ḥāšīyat-ul qadīma ‘alā š.-it tajrīd = ḥāšīyat-u š.-i tajrīd ؟ دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503) وابسته به: شرح تجريد الاعتقاد = شرح تجريد العقايد = شرح جديد تجريد = شرح تجريد الكلام = شرح التجريد؛ قوشچی، علی بن محمد (-879) علاء الدین علی قوشچی شرحی مزجی بر تجرید العقاید خواجه نصیر طوسی نگاشته که در برابر شرح شمس الدین محمود اصفهانی (- 749ق) شرح جدید نام گرفته و حاشیه‌های بسیار بر آن نگاشته شده است؛ از آن جمله دانشمند جلال الدین دوانی بر شرح تجرید قوشچی حاشیه‌ای بسیار خوب نوشت و به نام سلطان یعقوب بایندری آق قونیلو (883-896ق) یا برادر او سلطان ابوالفتح خلیل بیک (882-883ق) کرد و میان دانشجویان، شرح قدیم نام گرفت (همین حاشیه) و فیلسوف صدرالدین محمد دشتکی (828-903) هم حاشیه‌ای زیبا بر آن شرح نوشته و به سلطان ایلدرم بایزیدخان دوم (886-918) و مولی بن مؤید ارمغان داد و در آن از دوانی خرده گرفت. این بود که دوانی در رد دشتکی حاشیه جدید را نوشت. بار دیگر دشتکی حاشیه دوم خود را نوشته و در آن فریفتگی‌های دوانی و گرایشی که دانشجویان به سخنان وی دارند و پیشرفت‌هایی را که پسر خود او غیاث الدین منصور کرده است یاد نمود و آن را به نام همان بایزید کرد. باز دوانی حاشیه اجد خود را در رد او نوشت. این حاشیه‌ها را طبقات جلالیه و صدریه نامند. پس از مرگ دشتکی پسر او غیاث الدین (م 948) به یاری پدر برخاسته و حاشیه‌ای به نام تجرید الغواشی در رد بر دوانی نوشت. (محمد تقی دانش پژوه) حواشی دوانی تا فصل اول از مقصد دوم (=اجسام) بیشتر نیست. کمال لاری که شاگرد دوانی بوده تعلیقات استاد را تا مبحث مزاج ادامه داده و تعلیقات خود را متمم اثر استاد ساخته است. این متمم در برخی از نسخ و از جمله نسخه برلین، آستان قدس، و دانشگاه وجود دارد. بر این حاشیه، حواشی بسیاری نوشته شده است که به برخی از آنها که در ایران دارای نسخه است اشاره شده است. آغاز: یا من وفقنا لتجرید الکلام فی تقریر عقائد الاسلام ... قوله فی الحاشیة قیل لم یرد به معینا الخ، اقول مراده بالزیادة فی الجملة الزيادة بوجه ما و ذلك ليس معنى ثالثا كما ظنه ... آغاز ملحقات لاریه: قوله و فيه نظر لانه يجوز أن يكون الخ. فيه نظر، لانهما يخرج عن اجبارها بالحركة الدورية و ان لم يخرج بالتأليف. انجام: انجام (1): و ان كان اشتمالها على التعسف ظاهرا لانهما يرجعان الغلط فی المصنف ره تمت انجام (2): و اخرى بمجموع ذلك الثوابت و ما تحته بحركتها الغربية و اخرى بمجموع الجوزهر و المايل يحركها بالحركة الشرقية. تمت الحاشية الموسومة بالقديم انجام ملحقات: اعنی افناء المتحلل الرطب و ابقاء اليابس ثم استدل عليه بنمط آخر و اطال الكلام فيه على ما هو دأبه. چاپ: در آستانه به سال 1307 چاپ شده [الذريعة 117/6 و 116/6 و 352/4؛ معجم التراث الکلامی: 63/3؛ کتاب شناسی تجرید الاعتقاد: 64-68؛ کشف الظنون: تجرید؛ الذریعه 67/6-69؛ فهرست نسخ عربی برلین ش: 1727-1729؛ مکتبة امیرالمؤمنین 377/2] شرح و حواشی: 1- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد = حاشیه بر حاشیه قدیم ملا جلال بر شرح جدید تجرید؛ ملا عبدالله بن حسین یزدی (-981) 2- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد = حاشیه حاشیه بر حاشیه قدیم تجرید؛ میرزا جان باغوی، حبیب الله (-994) 3- حاشية التشكيك على الحاشية القديمة على التجريد = التشکیک؛ محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن (1017-1090) 4- حاشية حاشية التشكيك = التشکیک؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099) 5- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ محقق خوانساری، حسین بن محمد (1016-1099) 6- حاشية القديمة على شرح التجريد الجديد؛ دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد (828-903) 7- حاشية الجديدة على شرح التجريد الجديد؛ دشتکی شیرازی، میر صدرالدین محمد (828-903) 8- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ شيروانی، محمد بن حسن (1033-1098) 9- حاشية الجديدة على شرح التجريد الجديد؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908) 10- حاشية الأجد على شرح تجريد الاعتقاد؛ دوانی، محمد بن اسعد (830-908) 11- حاشية شرح التجريد الجديد (جواهر)؛ قاضی زاده کرهرودی، عبدالخالق (-11) 12- تجريدات الغواشی و تشییدات الحواشی = حاشية الحاشية الدوانية الاخيرة؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948) 13- تعليقات على الشرح الجديد للتجريد = النفس و الهیولی؛ دشتکی شیرازی، منصور بن صدرالدین محمد (-948) 14- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ گلپایگانی، ابوالقاسم بن محمد (-1092) 15- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ حسنی حسینی، حمزه بن محمد (-11) 16- ملحقات لاری؛ لاری، کمال بن محمد (-10) 17- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد = حاشیه حاشیه شرح جدید تجرید العقائد؛ لاری، کمال بن محمد (-10) 18- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ شیرازی، محمود بن یعقوب (-10) 19- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ شیرازی، شاه فتح الله بن حبیب الله (-997) 20- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ اصفهانی، حسین بن میرزا علی (-10) 21- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ شریف گیلانی، قاسم بن عزیز الدین (-10) 22- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد استرآبادی صدری، جلال الدین (-10) 23- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد؛ حسنی، محمد باقر بن ابومحمد (-11) 24- نقد الحواشی؛ شیرازی، محمد هادی بن معین الدین (-11) 25- حاشية حاشية شرح التجريد 26- حاشية شرح التجريد و الحاشية القديمة للدواني 27- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد 28- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد 29- حاشية حاشية الجلالية على شرح التجريد 30- حاشية حاشية الدواني القديمة على شرح التجريد