حاشیة شرح الاشارات

● حاشیة شرح الاشارات / فلسفه / عربی hāšīyat-u š.-il išārāt ملا شمسا، شمس الدین محمد، 1016 - 1098 ؟ قمری mollā šamsā, šams-od-dīn mohammad (1608 - 1687) وابسته به: حل مشکلات الاشارات و التنبيهات = شرح اشارات = شرح الاشارات؛ نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (597-672) حاشیه‌ای است بر اوایل اشارات شیخ الرئیس و شرح اشارات خواجه (جوهریت جسم تا علیت هیولی و صورت) با عنوان‌های «قال الشیخ» و «قال الشارح». در کتب فهرست و مراجع، نه در ضمن مؤلفات شمسا و نه در شمار حواشی شرح خواجه بر اشارات از این حاشیه یاد نشده است. مولی شمسا در این حاشیه از «الحكمة المتعاليه» خود و نیز از رساله‌ای که در حدوث عالم نوشته بارها یاد کرده و از آن جمله (در برگ آخر دفتر) می‌گوید: «به یاری خدا رساله‌ای خاص در حدوث عالم ساخته‌ایم شامل همه جوانب بحث در این مسئله و در آن رساله براهین یقین بخش بر حدوث عالم اقامه کرده‌ام و شبهات قائلان به قدم عالم را نیز آورده و جای غلط را در آنها نشان داده‌ام.» آغاز: قال الشيخ قدس سره قد علمت ان للجسم مقداراً كميا متصلاً اشار الى هذا العلم فيما سبق بقوله بل هو في نفسه كما هو عند الحس و تفصيل الكلام في هذا المقام انه لاخلاف بين الحكماء و المتكلمين فی وجود جوهر مجرد بالذات ... انجام: قال الشارح قدس سره في اتصافها بالعلية الى وجود معلولها المتأخر عنها حاصل كلامه اتصاف العله بالعلیه بالفعل موقوف على وجود المعلول من ان وجود المعلول متاخر عن وجود العله و تاخر وجود المعلول عن وجود العله لا يستلزم تاخر وجود المعلول عن حقيقه العله ... لجواز ان يكون صفه العلیه موقوفه على وجود المعلول. [دنا 231/4]