جواهر الکلام و مفتاح المرام

● جواهر الکلام و مفتاح المرام / عرفان و تصوف / فارسی javāher-ol kalām va meftāh-ol marām غافل سلماسی، پرویز بن فرج الله، - 1336 قمری qāfel-e salmāsī, parvīz ebn-e faraj-o-llāh (- 1918) تاریخ تألیف: 1302ق کتابی است به نثر و نظم، در کیفیت و آداب سیر و سلوک و دستور العمل‌های سلسله ذهبیه از پرویز خان ملقب به معبر الفقرا و معین السالکین که آن را با کسب اجازه از سید میرزا جلال الدین محمد بن ابی القاسم ذهبی ملقب به مجدالاشراف متولی باشی بقعه حضرت شاه چراغ در شیراز به سال 1302ق نگاشته است و حبیب الله بن اسدالله بن امیر اصلانخان دنبلی خویی مدعو به تنبل مولا و تخلص به لسان الولایه به درخواست مؤلف آن را تحریر کرده است و آن را به متن حدیث دوم اربعین شیخ بهایی و شرح آن با انگیزه اثبات مطابقت نوشته‌های مشایخ این سلسله با احادیث و اخبار صحیفه مصدر نموده است و محرر مدعی است که متن و شرح روایت مذکور با مضامین و عبارات اصول پنج گانه در این کتاب تطبیق دارد. مؤلف این کتاب را ابتدا به جهت اختصار «وجیزه» نام نهاده بود سپس به سبب اینکه یکی از دوستان صاحب کشف و شهودش امام زمان را خواب دیده بود که ایشان کتاب را به نام «جواهر الکلام و مفتاح المرام» نامیده‌اند آن را به این اسم مسمی گردانید. مؤلف که مدت سی و شش سال رئیس فقرای سلسله ذهبیه آذربایجان بوده است در این کتاب ابتدا اصول و ارکان پنج گانه این طریقت را برمی‌شمارد و سپس در چهارده «جمله» و یک «خاتمه» آداب و شروط سلوک آن را ذکر می‌کند. آغاز: بسمله الحمدلله علی آلائه و نعمائه و الصلاة و السلام علی خاتمة انبیائه ... اما بعد چون جناب ولایت نصاب قدسی انتساب ... بسمله بالسند المتصل الى الشيخ الصدوق ... انجام: دوستانت غرق نور بی حساب ×× همچو عیسی هم نشین با آفتاب چاپ: [تبریز]، سنگی، 1320، جیبی، 107+1صص [نسخه‌های منزوی 1119/2؛ الذریعة 275/5؛ فهرستواره منزوی 279/7؛ دنا 1108/3 (9 نسخه)]