جواهر الحکمه ناصری

● جواهر الحکمه ناصری / طب / فارسی javāher-ol hekma-ye nāserī همدانی، علی بن زین العابدین، ق14 قمری hamadānī, ‘alī ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (- 20c) اهداء به: ناصرالدین شاه قاجار مجموعه‌ای است نسبتاً مفصل در طب است مشتمل بر هفت «کتاب» و «ضمیمه» و هر کتاب در چند «باب»: کتاب 1. امراض دوران خون، در پنج «باب»: 1) امراض شغاف در سه فصل، 2) اندکاردیت، در نه فصل، ... 5) امراض اورطی و شریان ریه و آورده کبار در شش فصل؛ کتاب 2. امراض جهاز تنفس در پنج «باب»: 1) امراض تجاویف پره ذات الجنب در پنج فصل ...؛ کتاب 3. امراض جهاز هضم و تهویه در شش «باب»، 1) امراض دهان و حلق در دو فصل، 2) امراض مری در دو فصل، ... 5) امراض صفاق در سه فصل، 6) امراض کبد و مجاری صفرا و طحال در دوازده فصل؛ کتاب 4. امراض جهاز بول و تناسل در دو «باب»: 1) امراض کلیه در هفت فصل، 2) مرض‌های مثانه در دو فصل؛ کتاب 5. امراض دماغ و نخاع و اعصابی که از آنها متفرع می‌شود، در نه «باب»: 1) امراض حجب در دو فصل، 2) امراض دماغ در یازده فصل، ... 8) امراض عصبانیه محیطیه در ده فصل، 9) فلج‌های مختلفه در دو فصل؛ کتاب 6. امراض اعضا حرکت در سه «باب»: 1) روماتیسم در سه فصل، 2) نقرس، 3) نرمی عظام؛ کتاب 7. امراض عامه در سه «باب»: 1) سمومات در چهار فصل، 2) سموم مرضیه انسانیه در پنج فصل، 3) سموم مرضیه حیوانیه در دو فصل؛ کتاب 8. امراض مزاجیه در هفت «باب»: 1) رقت یا قلت دم، 2) زیاد شدن گلبول سفید، ... 7) دیابیطس شکری؛ خاتمه در امراض مختلف در دو «باب»، 1) امراض مختلفه در سه فصل، 2) امراض جلدیه. مؤلف که از معلمین دارالفنون بوده این کتاب را به عنوان کتاب جامع برای ناصرالدین شاه قاجار نگاشته است. وی در این کتاب واژه‌های فرنگی امراض را نیز ذکر نموده است. [الذریعة 269/4؛ فهرستواره منزوی 3403/5؛ رجال بامداد 156/5]