جوامع الشتات

● جوامع الشتات = جوامع الاصول / اصول فقه / عربی jawāmī‘-uš šatāt = jawāmī‘-ul usūl عراقی، محمود بن جعفر، 1240 - 1308 قمری ‘erāqī, mahmūd ebn-e ja‘far (1825 - 1891) کتاب تقریر درسی و تحریر مفصل افادات شفاهی شیخ انصاری است در مباحث عقلی و الفاظ مؤلف این کتاب را به منزله جلد اول «فرائد الاصول» شیخ انصاری و مکمل آن و متمم افادات علمی او قرار داده است. در دیباچه در سبب تألیف و چگونگی تبویب این کتاب و ترتیب این کتاب با کتاب «فرائد الاصول» آورده است: چون در علم اصول فقه گفتگو از احوال ذاتی و وصفی مرجع متحیر در احکام فرعیه است و آنچه مأثور خامه شیخ استاد ما است در تحقیق احوال وصفی (از قطع، ظن، شک) مرجع متحیر است نه احوال ذاتی و آن حضرت تحقیقاتش را در مباحث عقلی و سمعی که کاشف از احوال ذاتی مرجع متحیر است تدوین نکرده لذا افادات شفاهی او را در این باب به رشته تحریر درآوردم و چون بحث از احوال ذاتی مرجع مقدم است بر احوال وصفی این کتاب به منزله جلد اول از افادات او خواهد بود و بحث از شؤون متحیر در احکام (مقلد، مجتهد) مقدم است طبعاً بر بحث از مرجع لهذا بحث در آن (اجتهاد و تقلید) مقدم و مقدمه داشته شد. این کتاب مرتب بر یک «مقدمه» (در اجتهاد و تقلید ضمن دو مقصد) و یک «باب» در بحث ذاتی ادله (از لبیه و سمعیه) است. به این ترتیب مجموعه افادات شیخ انصاری در این فن (اعم از خطابه و کتابت) مرتب است بر یک مقدمه و دو باب باب دوم را «فرائد الاصول» قرار داده که در اصول عملیه است. مطالب کتاب در عنوان «جامعة» آورده شده. (مهدی ولائی) [الذریعه 251/5؛ دنا 1058/3]