جوامع الخیرات فی تفسیر الآیات

● جوامع الخیرات فی تفسیر الآیات / تفسیر / فارسی javāme‘-ol xayrāt fī tafsīr-el āyāt قمی زیوانی، حبیب الله بن زین العابدین، 1289 - 1359 قمری qomī zīvānī, habīb-ol-lāh ebn-e zayn-ol-‘ābedīn (1872 - 1940) این کتاب از کتب مفصل فارسی در این رشته است که به خامه‌ای روان نگاشته شده است و دارای چهارده «مقدمه» است. روش این تفسیر: بیان مدلول و مفاد آیات و نقل احادیث وارده از طرق امامیه و لطایف و اشارات و رد و ایراد و نقض ابرام گفتار مفسرین. به مناسبت مقام و هم استطراداً فواید دیگری در آن ذکر شده است و خالی از اطناب نیست و می‌نماید که مؤلف موفق به اتمام نشده است. چند سطری از دیباچه: «غرض اصلی از بعث رسل و انزال کتب نیست مگر تکمیل نفس و قابلیت و استعداد آن از برای رسیدن بدرجات عالیه جنان و متنعم شدن بنعماء لایتناهی الهیه و قرب جوار مقدسین و انبیاء و مرسلین و تقرب بحضرت رب العالمین و هم مرتب و منظم بودن اعاشه و لوازم زندگانی انسان در دار دنیا با وجود بودن انسان مدنی و محتاج باعانت و اجتماع همه با هم و رفع منازعات لازمه قوه شهویه و غضبیه از ایشان لازم بود سایسی از جانب خدا و قوانینی از حضرت عزت تبارک و تعالی و آن قوانین منزله نیست مگر نور روشنی دهنده و کتابی هدایت کننده که عقول و اوهام بکنه آن نرسد و انوار حقایق خفیات آن را هر کس ادراک ننماید لهذا علماء و مفسرین در تفسیر آن هر کس براهی رفته لیکن چاره نیست جز رجوع کردن باهل قرآن و فرا گرفتن آن از ائمه اطهار صلوات الله علیهم که اهل ذکر و قرآن و عالم به تنزیل و تأویل و ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه و مطلق و مقید و عام و خاص و موصول و مقطوع و مضمر و مظهر و حد و مطلع می‌باشند و حاوی قرآنند چنانکه جابر گفت شنیدم از ابو جعفر محمد بن علی (ع) که فرمود ما يستطيع احد ان يدعى انه جمع القرآن ظاهره و باطنه غير الاوصياء». (مهدی ولائی) آغاز: حمدنا محدود و ثنای نامعدود خالقی را سزاست که ذات مقدسش خیر محض و محض خیر است.