الجفر الجامع

● الجفر الجامع / جفر / فارسی al-jafr-ul jāmi‘ دهدار عیانی، محمود بن محمد، ق 10 قمری dehdār-e ‘ayānī, mahmūd ebn-e mohammad (- 16c) اهداء به: علی عادل شاه کتاب آمیخته به نظم است. وی این جفر را منسوب به امام علی و امام صادق (ع) می‌داند و چنین می‌سراید: «هر که داند رموز جامع را ×× ره برد حالت وقایع را / جفر جامع خزانه اسماست ×× حرف حرفش رموز سر خداست ... / این کتابی است شامل درجات ×× صاحب فیض و صاحب برکات / نام این نسخه است جفر کبیر ×× راست بر سیر آفتاب منیر / خابیه جعفری که مشهور است ×× حالت این کتاب مسطور است / شد چو هفتاد از زمان علی ×× جعفر این شرح را نمود جلی / از امام به حق درین دستور×× گفته شرحی ز بهر اهل شعور / بهر تاریخ این بیان بی قبیل ×× جفر را عین جعفر است دلیل». سال تألیف آن مشخص نیست. ولی دهدار در دو مورد به عنوان مثال برای محاسبه قواعد جفر از سال 1017ق به‌گونه‌ای یاد کرده که ظاهراً در آن قرار دارد: «مثلاً از تاریخ هجرت که 1017 عدد است به قاعده جفر جامع 784 جزو است و این عدد جزوی را 784 عدد است از عدد تاریخ 1017 عدد است به طرح رفتیم». نوشته شده به نام علی عادل شاه: «پادشاهی که او سمی علی است ×× نور خورشید از همیشه جلی است / جمع خلق ار چه خاصه دهرند ×× پادشاهان خلاصه دهرند / خاصه شاهی که با وی است جلی ×× پرتوی از ظهور اسم علی». با این عناوین: مجملی در صفت جفر جامع و کیفیت آن، زبده‌ای از این شرح دستورالعملی که مبتدیان را کفاف باشد، زبده دیگر از شرح دستورالعملی که فراخور حال متوسطان است، صفت جفر کبیر که به جفر خابیه جعفری مشهور است، زبده شرح دستورالعملی که از جفر خابیه حضرت امام جعفر که متوسطان را در خور است، اما آن چه فراخور حال مبتدیان باشد در این علم، زبده انموذجی از اعمال متوسطان که به جهت هر مقصود مفید است، شرح بعضی از خواص اسماء علی عادل شاه، شرح بعضی از اسماء الهی، مثال اعمال مذکور به طریق انموذج در اسم علی، شرح ذکر مرموزات مطابق اسم، موکلان علوی کواکب سبعه، شرح زبر و بینات حروف اسم علی عادل شاه، معراج النبی (ص)، قاعده در دانستن احوال شخصی به روش جفر جامع. (محمد حسین حکیم) [الذریعه 777/9 و 157/18]