جزیره مثنوی

● جزیره مثنوی = مفردات مثنوی / شعر / فارسی jazīre-ye masnavī = mofradāt-e masnavī ورداری، یوسف بن محمد، - 953 قمری vardārī, yūsof ebn-e mohammad (- 1547) وابسته به: مثنوی معنوی = مثنوی مولوی؛ مولوی، جلال الدین محمد بن محمد (604-672ق) انتخابی است موضوعی از مثنوی معنوی مولوی رومی از یوسف، در دیباچه نسخه‌ما و در فهرست بلوشه و لنین‌گراد نیز نام او هم چنین است و طرازی در فهرست قاهره (که در آن نسخه‌ای از این انتخاب را معرفی می‌کند) نام مؤلف را یوسف بن محمد ورداری رومی سینه چاک درگذشته 953 می‌آورد. گردآورنده این منتخب در دیباچه می‌گوید: «از شش جلد مثنوی سیصد و شصت و شش ابیات اختیار کردم و به یکدیگر ارتباطی دادم و به هر جلد مثنوی در صورت ارقام هندسه اشارتی نمودم و او را جزیره مثنوی نام نهادم». نکته‌هایی که مؤلف در دیباچه از آنها سخن می‌گوید و متعهد می‌شود هیچ کدام در نسخه ما دیده نمی‌شود. زیرا تعداد ابیات آن 353 است و ابیات هر دفتر نشان داده نشده (نه به صورت ارقام هندسی و نه با صورتی دیگر) تنها در آغاز آن پس از دیباچه عنوان «مفردات جلد اول مولوی معنوی» دیده می‌شود. 26 بیت نخست نیز از دفتر اول است و بقیه بدون هیچ ترتیب و یا نشانی از شش دفتر مثنوی گردآوری شده است. عناوین موضوعاتی که از نظر گردآورنده مایه ارتباط بین اشعار پراکنده مثنوی است از این قبیل است: در بی درکی مستمعان در بیان کتمان اسرار، ذات پاک پیر، نصیحت منکران مقلدانی که خود را به کاملان قیاس کنند، ترغیب طلب معرفت خود بهی از صورت، منازل خلقت آدمی. ریو از نسخه شرح غالب بر جزیره مثنوی (ظاهرا بر ترجمه ترکی آن) موجود در وین یاد می‌کند. [فهرست ترکی موزه لندن 205؛ فهرست بلوشه شماره 1363؛ فهرست درون شماره 233؛ لنین گراد 140/1؛ فهرست پرچ 5]