جبر و اختیار

● جبر و اختیار = عدلیه / کلام و اعتقادات / فارسی jabr va extīyār = 'adlīye هزار جریبی، محمد کاظم بن محمد شفیع، - 1234؟ قمری hezār-jarībī, mohammad kāzem ebn-e mohammad šafī' (- 1819) تاریخ تألیف: 15 ربیع الاول 1232ق رساله‌ای است در عدل الهی و غیر از «کاشف العدل» اوست، درباره چهار مسئله اعتقادی مربوط به عدل الهی که بنا به گفته مؤلف، بسیاری از مدعیان دانش در فهمیدن این مسائل به گمراهی و ضلالت گرویده‌اند چون از راهنمایی اخبار و گفته‌های امامان اهل بیت علیهم السلام به دور افتاده‌اند. وی تفصیل این اخبار را به کتاب «معارف الانوار» خود حوالت می‌دهد. در چهار «فصل»: 1. مسائل جبر و اختیار و استطاعت؛ 2. قضا و قدر و اراده و مشیت؛ 3. سعادت و شقاوت و خیر و شر و خلق و تقدیر؛ 4. هدایت و اضلال و توفیق و خذلان. آغاز: بسمله حمدله صلاة اما بعد چنین گوید بنده خاطی محمد کاظم بن محمد شفیع هزار جریبی عفی الله عن جرائمهما که یکی از اصول پنجگانه که اعتقاد به آن واجب و تامل و تشکیک در آن کفر است آنست که خداوند عالم عادل است انجام: پس وقتی که مجتمع شود نیت وقدرت وتوفیق واصابه که آن کردن فعل است بروفق شرع مبین درآن وقت تمام می‌شود سعادت [نسخه‌های منزوی 771/2؛ الذریعة 82/5؛ فهرستواره منزوی 126/6 و 244/9 و 420/9]