جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الأسناد

● جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الأسناد = رافع الاشتباهات / رجال / عربی jāmi‘-ur ruwāt wa izāḥat-ul ištibāhāt ‘an-iṭ ṭuruq wa-l asnād = rāfi‘-ul ištibāhāt اردبیلی، محمد بن علی، - 1101 قمری ardabīlī, mohammad ebn-e ‘alī (- 1690) تاریخ تألیف: شب 19 ربیع الاول 1100ق این کتاب که از نفایس این فن است و مدت بیست سال رنج تألیف آن را کشیده به مانند ذیل و تکمله و شرح و مستدرک «تلخیص المقال» استرآبادی و «نقد الرجال» تفرشی است و از «فهرست منتجب الدین» نیز نقل کرده است. روش مؤلف چنین است که عین عبارات آن دو کتاب را با رمزی خاص آورده، پس از آن سلسله اسانید هر یک از رواة کتب اربعه حدیثی را با اشاره به روایات هر یک از رواة را در هر بابی مستقصی و به ترتیب حرفی نگاشته است. خاتمه هر یک از آن دو کتاب را نقل کرده و در فایده چهارم از خاتمه آن دو کتاب خلاصه از مؤلفه دیگرش موسوم به «تصحیح الاسناد» [این کتاب در کشف الحجب کنتوری ص 124 عنوان شده. علامه نوری در جلد سوم «مستدرک الوسائل» ص 719 نیز نقل کرده] را آورده و در نتیجه حال جمله از اخبار معلوم گردیده است. اجازه مفصلی را که علامه مجلسی برای وی نگاشته خاتمه کتاب قرار داده است. مؤلف چون از تألیف این کتاب فراغت یافت و خواست که پاکنویس کند جماعتی از علما را به حجره که در مدرسه مبارکیه اصفهان داشت دعوت کرد و کتاب را به نظر آنان رسانید و خواهش نمود که به رسم تیمن هر یک چیزی بنگارند. جماعت مدعوین دسته جمعی 3 سطر دیباچه برای کتاب نگاشتند. نخست علامه مجلسی و پس از وی آقا جمال الدین خوانساری و میرزا علاءالدین گلستانه و میرزا محمد رحیم عقیلی و شیخ جعفر کمره و آقا رضی الدین خوانساری و ملا محمد سراب هر یک به ترتیب و سپس باقی از فضلا کلمه یا جمله از دیباچه را به خط خود نگاشتند و به این ترتیب 3 سطر دیباچه کتاب به خامه نخبه علمای آن روز نگاشته شد. (مهدی ولائی) آغاز: الحمدلله الذی زین قلوبنا بمعرفة الثقات و العدول و الاثبات و الاعیان و الاصحاء من الرجال ... چاپ: تهران، 1334 ش، 2 جلد، 660 + 552ص؛ بیروت، دار الاضواء، 1403 ق، افست چاپ سابق؛ قم، کتابخانه آیة الله مرعشی. [الذریعة 54/5-57؛ مشار عربی 242؛ دنا 555/3 (10 نسخه)]