جامع اجزاء اسماء روات

● جامع اجزاء اسماء روات = ایضاح الرجال / رجال / فارسی jāme‘-e ajzā’-e asmā’-e rovāt = īzāh-or rejāl تاریخ تألیف: محرم 1153ق درباره رجال و روات شیعی است در جداول بر حسب طبقات از اصحاب پیامبر تا حسن عسکری با نشانه‌های اختصاری: «ل، ی، ن، س، ین، قر، ق، ظم، ضا، ج، دی، ری، قائم» هر یکی در چند فصل و به ترتیب تهجی با نشان دادن نام و پدر و کنیه و لقب و نسبت و شهر سپس اصطلاحات وافی است و جدول‌هایی درباره خلفا و چهار مذهب و قراء و شماره اصحاب پیامبر و دوازده امام. این کتاب در 1152 و 1153 ساخته است. پس از جدولی برای خود آنها از اصحاب آنها در چندین «باب» هر یک چند «فصل» یاد می‌شود. نخستین باب در هر یک از آنها درباره راویان آنها است از نزدیکان و خویشان آنها و دوم درباره موالی آنها است و سومی درباره راویان آنها که از نزدیکان نباشند و این راویان در همه باب‌ها به ترتیب تهجی در جدول‌ها یاد می‌شوند آن هم در چهار طبقه صحیح و حسن و لا اعلم و لانعلم و در هر فصلی نیز شماره آنها از پیش یاد می‌شود. این دفتر از شاهکارهای دانشمندان اخیر شیعی است و شایسته است که با دقتی به چاپ برسد. آغاز: بسمله. الحمدلله رب العلامین ... و بعد مخفی نماناد که این دلیل حقیر بیمقدار جامع اجزاء اسماء روات از سید ابرار و ائمه اطهار ... را بخاطر قاصر رسید که هرگاه یکنفر از این نوع که آن را انسان گویند ... و تألیف این نسخه که مسمی است به جامع اجزاء اسماء روایت، در سنه هزار و صد و پنجاه و دو اتفاق افتاد و بنابرین بخاطر این غریق بحر عصیان رسید که ... ضعیف را به «لا اعلم» و مجهول را به «لانعلم» مصطلح گردانم. [دنا 528/3؛ فهرستواره منزوی 2027/3]