ثمرة العمر

● ثمرة العمر / فهرست / فارسی samarat-ol ‘omr نصیری امینی، فخرالدین، 1289 - 1379 شمسی nasīrī amīnī, faxr-od-dīn (1910 - 2000) این دو شماره، فهرست 550 نسخه از نسخه‌های نفیس فخرالدین نصیری امینی است که وی در شهریور 1336ش آنها را به دانشگاه تهران فروخت. این نسخه‌ها از شماره 1763 تا 2312 در جلدهای 8 و 9 فهرست دانشگاه تهران معرفی شده‌اند. بنا بر مقایسه‌ای که میان نوشته نصیری و فهرست دانشگاه انجام شد ظاهراً فقط یک نسخه از این فهرست به دانشگاه منتقل نشده که مشخصات آن چنین است: الامثال السایرة من شعر المتنبی، این کتاب را صاحب بن عباد برای فخرالدوله دیلمی از دیوان متنبی انتخاب نموده است و تمام این کتاب به خط علی بن حسن الباخرزی الشاعر مصنف دمية القصر می‌باشد. تاریخ کتابت 434ق، در 44 صفحه، به قطع 17×27. نصیری در مقدمه کتابش مورخ 5 دی 1334 نوشته است: «در عرض این مدت در عالم سیاحت 20-30 ساله و تفحص و تجسس پاره‌ای از نسخه‌های عجیب و نفیس ... که نام بسیاری از آنها را حتی کسی نشنیده است تحصیل نمودم. اکنون که سنین عمر بر 45 بالغ آمده خواستم فهرست مختصری بر کتب خطی خود که به نام «ثمرة العمر» نامیده‌ام به قلم آورم تا نموذجی باشد و مشخصات هر کتاب معلوم شود و یادگاری از بنده بماند». صفحات 1-5 فهرست کتابخانه‌هایی است که فخرالدین نصیری این نسخه‌ها را از آنها تهیه کرده بود: 1. کتابخانه علامه مجلسی؛ 2. کتابخانه حجة الاسلام شفتی؛ 3. کتابخانه سید محمد باقر موسوی خوانساری صاحب روضات الجنات؛ 4. کتابخانه حاجی محمد ابراهیم کلباسی؛ 5. کتابخانه ابوالمعالی کلباسی؛ 6. کتابخانه سلسله فیضیه شامل خطوط ملامحسن و فرزندش و چند تن دیگر از آن خاندان؛ 7. کتابخانه فرهاد میرزا؛ 8 کتابخانه میرداماد؛ 9. کتابخانه شیخ بهایی؛ 10. کتابخانه مولی صالح مازندرانی؛ 11. کتابخانه سید محمدعلی داعی الاسلام، مقداری از کتب این کتابخانه را در حراج کتابهای خطی ایشان، که در کتابخانه دانش فرزند ایشان حراج می‌شد خریداری کردم؛ 12. کتابخانه والد مدظله (مجدالدین نصیری) چون تعداد کثیری از کتب کتابخانه خودشان را به تقویم مرحوم تربیت به کتابخانه مجلس شورای ملی و به تقویم آقای سهیلی به کتابخانه ملی ملک و به مرحوم حاج سید نصرالله تقوی و حضرت آقای مشکوة و سایرین فروختند به واسطه علاقه وافری که به تحصیل و جمع آوری کتب خطی داشتم بی‌نهایت متأثر شدم و تعدادی از کتب باقیمانده را به تقویم حضرت آقای مشکوة بنده خریداری کردم؛ 13. کتابخانه سردار کابلی، که در حراج کتابخانه شمس خریداری کردم و در این حراج عده کثیری از علما و روحانیین و مشاهیر بودند مانند حجة الاسلام مدرس خیابانی مصنف کتاب ریحانة الادب که پیوسته مرا به خریدن کتب خطی تشویق می‌فرمودند؛ 14. کتابخانه سید علی بلاسد مشهور به قاضی عسکر؛ 15. کتابخانه شمس الدین بن محمد جعفر حکیم آل‌الهی. پس از آن این فهرست‌ها آمده است: نام علما و مشاهیری که خطشان در این کتابخانه هست، شماره کتبی که در سال‌های 249ق تا 900ق کتابت شده، شماره کتب اصل یا دارای بلاغ قرائت، خطوط خوشنویسان، خطوط جنگ‌های علما و عرفا و مشاهیر، خطوط سلاطین یا خزانه آنها و کتبی که برای وزرا نوشته شده اند (ص 6-15). فخرالدین نصیری در جای دیگری اصرار و ابرام میرزا محمدخان قزوینی و بدیع الزمان و فروزانفر و عباس اقبال آشتیانی را علت واگذاری این نسخه‌ها به دانشگاه تهران ذکر کرده است. (محمد حسین حکیم)