تيسير البيان في تخريج آيات القرآن

● تيسير البيان في تخريج آيات القرآن = كشف الآيات / علوم قرآن / عربی taysīr-ul bayān fī taxrīj-i āyāt-il qur‘ān = kašf-ul āyāt خان داود، احمد xān dāvūd, ahmad چنانکه از نام کتاب پیداست، کشف الآیات است نه کشف الکلمات و برای کسی سودمند است که آیتی از قرآن را بشناسد و جای آن را در قرآن نداند. این کتاب پس از بخش راهنما، دو بخش اصلی دارد: در بخش یکم واژه‌های آغازین آیه‌ها به ترتیب حرف اول تا سوم آن کلمه مرتب شده و در بخش دوم آخرین کلمه آیه‌ها، به ترتیب آخرین حرف و حرف‌های پیش و پیشتر مرتب شده است. در دیباچه آورده است که چون آیات قرآنی مورد استشهاد در کتب است و پیدا کردن آنها دشوار است به تألیف این کتاب بدین ترتیب بی‌مانند پرداختم. تخریج آیات را بدین ترتیب یاد کرده است: «و جعلت الکتاب قسمین خلا ذکر الفاتحه. الاول فی اوائل الایة و الثانی فی اواخرها و جعلت کلا منهما بابا بابا و عنوان کل باب من الاول الحرف الاول من الایة مع مایلیه و من الثانی الاخر منها مع السابق علیه و جعلت الثالث معلما بقولنا الالف. الباء التاء ثم اعتبرت الرابع و الخامس و السادس و هکذا الی ما انقطاع الشرکة و اعتبرتها مکتوبة لا مقروه و اعلمت کل جزء و رکوع بحروف ابجد محمره و کتبت العلامات عن الایات موجزة و جعلت الاولی للجزء الرکوع للرکوع الثانیه و عدد الرکوعات من ابتداء الاجزاء و ان لم یکن هناک رکوع بین القراء و عینت فی الفهرس مواضع الاجزاء و الرکوعات للاختلاف بین الائمة فی تعیین بعضها مع العلامات و ذکرت فیه السور مجموعة لتصیر بجهتها الایة معلومة و راعیت الترتیب فی حروف التهجی فی ذکر الایات مقدمة و مؤخره». (مهدی ولایی) آغاز: الحمدلله الذی انزل القرآن حجة باهرة ... و بعد فیقول المفتقر الی الصمد المعبود، احمد المعروف بخان داود، لما رأیت الآى الموردة للاستشهاد ... اکثر من یحصی ... و انه موقوف علی معرفة مواضعها ... وضعت طریقا ... يسهل بها تخرج الآية من ركوع مخصوص، من جزء مخصوص، مع سورة مخصوصة و جعلت الكتاب في قسمين خلا ذكر الفاتحة، الاول في اوائل الآى و الثاني فى اواخرها ... الجزء الاول، سورة البقرة الم ... انجام: جهنم لا يموت فيها و لا يحيى يويب [الذریعه 2979/12؛ دنا 490/3]