تهذیب المنطق و الکلام

● تهذیب المنطق و الکلام / کلام و اعتقادات / عربی tahḏīb-ul manṭiq wa-l kalām تفتازانی، مسعود بن عمر، 722 - 792؟ قمری taftāzānī, mas‘ūd ebn-e ‘omar (1323 - 1390) وی تهذیب را در 2 بخش کلام و منطق نوشته که هر یک از آن خود کتابی جداگانه به شمار رفته و شرح‌ها دارند. بخش کلام تا باب 5 در مقدمات و مباحث عامه و باب پنجم در الهیات است و باب ششم در سمعیات است شامل نبوت و امامت و دیگر عقاید سمعی، دارای چهارده «فصل» است و فصل 14 در امامت. نسخه‌های حاضر مربوط به بخش کلام است چون این دو بخش انفراد در کتابت شده و توجه بیشتر به بخش منطق آن است. آغاز: بسمله، هذا قسم الکلام من التهذیب و علی السنة وقع التبویب ... فی المقدمات. الکلام هو العلم بالعقاید الدینیه من الادلة الیقینیه و موضوعه العلوم من حیث یتعلق بذلک و العلم لایحد لوضوحه و قیل لخفائه و التفسیر بمثل حصول صورة الشیء ... انجام: هذا غاية ضرب الساعه فلاينا فی خیریه آخر الامه علی ما نال مثل امتی نیل المحظور لایدری اوله خیر او آخره تمت. چاپ: طهران، سنگی، 1366ق، خشتی، 164ص (در هامش)؛ مشار عربی، صص 230-232؛ ایران، سنگی، 1282ق، وزیری، 128ص (بر فراز صفحات)؛ دارالخلافه طهران: مطبعه مشهدی محمد تقی، 1290ق، 115ص، در هامش؛ تبریز، 1306ق، 170ص (در هامش بالای صفحات)؛ ایران، سنگی، 1323، وزیری، 115ص؛ طهران، سنگی، 1368، جانمازی، 14ص شرح و حواشی: 1- کفایة اللبیب فی شرح التهذیب؛ عبدالباقی بن محمد حسین (-12) 2- تقریب المرام علی تهذیب الکلام علی صنعتی المنطق و الکلام؛ جرفادقانی، محمد بن علی اصغر (-13) 3- انیس اللبیب فی کشف معضلات التهذیب؛ محمد صالح بن عبدالرحمن (-13) 4- قصوی الرغیب فی شرح التهذیب؛ خراسانی، حسن بن محمد حسین (-13) 5- تقریب المرام فی شرح تهذیب الکلام کردی، عبدالقادر بن محمد سعید (1211-1304) 6- شرح التهذیب 7- التذهیب فی شرح التهذیب 8- شرح تهذیب الکلام 9- تهذیب الکلام (منتخب) 10- تهذیب الکلام (ترجمه) (2عنوان)