تهذیب مخروطات اپلونیوس

● تهذیب مخروطات اپلونیوس / ریاضیات / عربی tahḏīb-u maxrūṭāt-i aplūnīyūs مغربی، یحیی بن محمد، - 685 قمری maqrebī, yahyā ebn-e mohammad (- 1287) وابسته به: مخروطات ابلونیوس نجار از محیی الدین یحیی بن محمد ابن ابی الشکر المغربی، حکیم اندلسی و همکار خواجه در رصدخانه مراغه است. او زیجی در 675ق نگاشته و کتاب‌های «المدخل المفید» و «تهذیب اکر ثاوذسیوس» و «مختصر مجسطی» نیز از اوست. اصل از ابلونیوس برغامسی (اواخر قرن سوم ق. م) است در هشت مقاله (چهار مقاله اول آن را هلال بن ابی هلال حمصی و سه مقاله بعد را ثابت بن قرة حرانی (221-288ق) به عربی ترجمه کردند) (مشتمل بر 387 قضیه) و تحریر و تهذیب از مغربی است. لازم به تذکر است که از هشت مقاله مخروطات تاکنون فقط هفت مقاله به دست آمده که چهار مقاله از آن به زبان اصلی یونانی موجود و سه مقاله دیگر مفقود و اطلاع ما بر آنها فقط از طریق ترجمه عربی آنها است؛ بدین شرح: مقاله 1. شامل اواسط قضیه دوازدهم تا اواسط قضیه سی و پنجم؛ مقاله 2. شامل سی و چهار قضیه؛ مقاله 3. شامل سی و سه قضیه؛ مقاله 4. شامل بیست و چهار قضیه؛ مقاله 5. شامل سی و پنج قضیه؛ مقاله 6. شامل بیست و سه قضیه؛ مقاله 7. شامل قضیه اول تا اواخر قضیه سیزدهم. (غلامعلی عرفانیان) آغاز: بسمله، الحمدلله العلی شانه القدیم احسانه ازلی سلطانه العظیم ... اما بعد فانی لما رأیت جماعة من الفضلاء المتبحرین فی علم الهندسة يستصعبون سلوک الطریق التي قصدنا ابلونیوس ... اهل برغاموس ... عن قطوع المخروطات ... شرعت فی تهذیب الفاظها و تقریر ایرادها ... [دنا 472/3]