توحید

● توحید = توحید برهانی = وجودیه = توحیدیه / کلام و اعتقادات / فارسی towhīd = towhīd-e borhānī = vojūdyye = towhīdīye فانی شیرازی دهدار، محمد بن محمود، 947 - 1016 قمری fānī šīrāzī dehdār, mohammad ebn-e mahmūd (1541 - 1608) رساله‌ای کوتاه در اثبات واجب به شیوه متکلمان و حکما در ضمن دو مطلب: 1. منکر شیء مقر بان شی است و نافی مثبت ...؛ 2. وجود که مفهومی است واحد عام و شامل وجودات خاصه. وی می‌گوید: «مرتب شده بر مبادی که پرده از چهره مطالب گشاید و بر دو مطلب از مطالب مسأله توحید که اول موافق مشرب محققین حکما و مدققین متکلمین آید و ثانی به جانب ذوق اهل وحدت گراید». در این رساله مباحثی از قول محیی الدین عربی و صدرالدین قونوی طرح و شرح می‌گردد. آغاز: 1: ثنا و ستایش مر خداوندی را که دلیل است ذات او بر ذات او و منزهست از مجانست مخلوقات صفات او و تابع وجود اوست وجود آثار و آیات او. 2: جل ربی لا اله الا هو له الحمد ... منت و سپاس مر خداوندی را تعالی شانه که نظام ملک و ملت ... اما بعد این رقیمی است از عبید احرار که مرتب شده بر مبادی ... انجام: توفیق تأمل در این معنی یابد زود بر او روشن می‌شود و غرض ما تلویحی بود نه اثبات این مدعا و الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله الطاهرین. چاپ: ضمن رسائل دهدار، با عنوان «رساله توحیدیه»، ص 103-118؛ در پایان «النتیجه» به کوشش حسین اکبری ساوی، نشر میراث مکتوب، 1375ش. [الذریعه 40/25؛ نسخه‌های منزوی 1103/2: نشانی 7 نسخه؛ فهرستواره منزوی 112/6-113؛ دنا 393/3 (12 نسخه)]