التنوير على سقط الزند

● التنوير على سقط الزند = شرح سقط الزند = شرح التنوير على سقط الزند / ادبیات / عربی at-tanwīr ‘alā siqṭ-iz zand = š.-u siqṭ-iz zand = š.-ut tanwīr ‘alā siqṭ-iz zand ابی یعقوب خوئی، یوسف بن طاهر، - 549؟ قمری abī ya‘qūb-e xūīī, yūsof ebn-e tāher (- 1155) وابسته به: سقط الزند = دیوان ابوالعلاء؛ ابوالعلاء معری، احمد بن عبدالله (363-449) تاریخ تألیف: 541ق شرحی بر دیوان ابی العلاء المعری معروف به سقط الزند است و «سقط الزند» به معنی جرقه آتش است هنگام افروختن. ابوالعلاء اشعار خود را که در جوانی سروده است به جرقه آتش‌افروز تشبیه نموده، بر این دیوان (سقط الزند) شروح زیادی نگاشته شده. از جمله این شرح که شامل تفسیر و توضیح مشکلات سقط الزند است به علاوه قسمت «درعیات» که از شاهکارهای ابوالعلاء معری شمرده می‌شود و جزء دیوان وی قرار داده شده است. علاوه بر این شرح، شروح دیگری بر سقط الزند نگاشته شده و از آن جمله است: 1. شرح ابوزکریا یحیی بن علی معروف به خطیب تبریزی (-502ق)؛ 2. شرح قاسم بن حسین خوارزمی ملقب به صدر الافاضل نحوی که در سال 617ق به دست تاتار کشته گردید. این شرح متضمن تفسیر مشکلاتی است که خطیب تبریزی متعرض شرح آن نگردیده و نام آن ضرام السقط است؛ 3. شرح عبدالله بن محمد بطلیموسی نحوی (-521ق)؛ 4. شرح انور شاد احمد بن محمد اخسیکتی (-528ق) به نام زوائد؛ 5. شرح قاضی شرف الدین هبة الله بارزی (-738ق) به نام العمدة فی شرح الزند؛ 6. شرح امام فخر رازی (محمد بن عمر) (-606ق). چاپ: چاپ سنگی در چاپخانه تبریز به کوشش آخوند ملا محمد خراسانی تربتی بایگی و محمد بن علی محمد تبریزی در 1276 باضرام السقط فی شرح السقط صدرالافاضل قاسم بن حسین خوارزمی در هامش. [اکتفاء القنوع بما هو مطبوع 270-271؛ شرح تنویر، معارف علمیه؛ کشف الظنون 992/2؛ لغت نامه دهخدا 52/3؛ کشف الظنون 992/2؛ مخطوطات الادب فی المتحف العراقی ص 126؛ فهرست مخطوطات المصورة الادب 54/1؛ دنا 376/3]