تمحیص التلخیص

● تمحیص التلخیص = ملخص التلخیص / معانی بیان / عربی tamḥīṣ-ut talxīṣ = mulaxxaṣ-ut talxīṣ فاضل هندی، محمد بن حسن، 1062 - 1137 قمری fāzel-e hendī, mohammad ebn-e hasan (1652 - 1725) وابسته به: تلخیص المفتاح فی المعانی و البیان؛ خطیب قزوینی، محمد بن عبدالرحمن (666-739) تاریخ تألیف: جمعه 21 ربیع الثانی 1073ق در معانی و بیان و بدیع در چهار «باب» که در 11 سالگی بر اثر خوابی که میر سید شریف را دیده بود ساخته است. در روضات از آن یاد گردیده است. خود او شرحی بر آن دارد که با عنوان «التنصیص علی معانی التمحیص» شناخته می‌شود. اثری دیگر از او به نام «منية الحريص على فهم ملخص التلخيص» نیز معرفی شده که نسخه‌ای به خط خود مؤلف در کتابخانه شاهچراغ شیراز گزارش شده و در آن به همان خط آمده که آن را در پانزده سالگی تألیف کرده و به همین نام نامیده است. که با توجه به سال ولادت او باید در 1077ق تألیف شده باشد. سرآغاز هر سه رساله مشابه است و احتمال اشتباه بسیار. آغاز: بسمله. الحمد لمن اودع روايح المعانی فی بدایع المبانی و دفن جواهر الخواص و المزایا فی معجزات الفاظ المثانی ... و بعد فیقول العبد الداخل فی اول العقد الثانی محمد بن حسن بن محمد الاصبهانی انی کتبت رسالة تمحیص التلخیص انجام: و قلنا فی المتن هذا آخر ما اردنا فی علم المعانی و البیان و البدیع و الحمدلله على التوفيق للختم و التتمیم و قد فرغ من تألیفه یوم الجمعة الحادی و العشرين من شهر ربیع الآخر من شهور سنة الف و ثلث و سبعین و انا ابن عشر سنین متوسطا فی لحادیة عشر و الحمدلله رب العالمین. [دنا 313/3] شرح و حواشی: 1- منية الحريص على فهم ملخص التلخيص؛ فاضل هندی، محمد بن حسن (1062-1137)