تکمیل المعرب و الدر المعجب

● تکمیل المعرب و الدر المعجب / نحو / عربی takmīl-ul mu‘rab wa-d durr-ul mu‘jib محلاتی، محمد مهدی بن محمد باقر، ق13 قمری mahallātī, mohammad mahdī ebn-e mohammad bāqer (- 19c) محل تألیف: نجف اشرف مؤلف کتاب را هنگامی که در نجف اشرف بوده و دیده است که بعضی از مسائل نحویه و قواعد عربیه در کتب متداوله نوشته نشده است و برخی از آنها که نیاز به توضیح و تبیین دارند، شرح داده نشده‌اند و از طرفی نیاز به آنها در کتاب و سنت فراوان است، در دو «باب» ساخته است: 1. بیان احکام مفردات و حروف و آنچه مربوط به آن است از اسماء و ظروف، به ترتیب حروف تهجی، شامل بیست فصل. اما از تورق در کتاب معلوم گردید که شامل هشت باب است: 1) حرف همزه، 2) احوال کلام و جمله‌ها، 3) احکام شبه جمله‌ها، مانند ظرف و جار و مجرور، 4) ذکر احکامی که میان ادبا شایع است و ندانستن آنها بر ادیب، نقص است، 5) ذکر اموری که بر هر ادیبی عیب است، 6) بیان غلط‌های شایع که باید از آنها اعراض کرد، 7) کیفیت اعراب، 8) بیان یازده قاعده از قواعد ادب. آغاز: بسمله الحمدلله الذی فتح عیون قلوبنا بنحو جمیل جماله و جعل عقول رؤسنا محو حسنه ... اما بعد فیقول ... انجام: فی معناه لجاء من ذلک امثلة کثیرة. قد تم. [دنا 291/3]