تكملة القواعد الدينية

● تكملة القواعد الدينية = شرح قواعد علامه = الكواكب الباهرة / فقه / عربی takmilat-ul qawā‘id-id dīnīya = š.-u qawā‘id-i ‘allāma = al-kawākib-ul bāhira هزار جریبی، محمد علی بن محمد باقر، 1188 - 1245 قمری hezār-jarībī, moḥammad ‘alī ebn-e moḥammad bāqer (1774 - 1830) وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726) حاشیه بر کتاب «قواعد الاحکام» علامه حلی است. مؤلف این حواشی را با عنوان «قوله» و به طور تعلیق بر نسخه قواعد نوشته بوده که فرزندش شیخ محمد حسین جمع و افراد در تدوین نموده و مصدر به دیباچه داشته و بدین نام نامیده است. طبق نوشته محمد حسین فرزند فاضل مؤلف، پدرش برخی از این حاشیه را بر کتب زکات، متاجر تا سبق و رمایه و نیز طلاق و قضا مرتب می‌نویسد و برخی دیگر از ابواب طهارت، صلاة و همچنین از اول اقاریر تا نکاح و از حدود تا پایان دیات را در هنگام مطالعه کتاب قواعد، در حواشی و بین سطور به طور نامرتب و مغشوش می‌نگارد، آنگاه محمد حسین آنها را مرتب نموده و آن را که پدر موفق به تدوین آن نشده تکمیل می‌نماید و در این مورد چنین می‌نویسد: «... اذا وفقنی الله سبحانه لتنقیح مصنفانه ره و ابرازها و نشرها و ترویجها بعد مضی سنین من مماته ... و كان ما الحقناه الى الكتاب قریب ثلث الكتاب و ما دونه المصنف (ره) قریب ثلثیه و لما كانت تلك التعلیقة البهیة فی الحقیقة مكملة للقواعد سمیناها بتكملة القواعد». همچنین در مقدمه می‌گوید: «اعلم ان مادونه المصنف (ره) كان على زكاة القواعد و على متاجرها الى السبق و الرمی و علی طلاقها و علی قضاها قد اضفت علیها ماعداها و هو قلیل فی الطهارة و الصلوة و من الاقاریر الى النكاح و من الحدود الى آخر الكتاب». کتاب مشتمل است بر: کتاب الطهارة، كتاب الصلاة، كتاب الزكاة، قرض، رهن، ضمان، كفالة، صلح، ودیعه، عاریه، لقطه، کتاب الغصب با شفعه و احیاء الموات، كتاب الاجارة با مباحث مزارعه، مساقات، شركة، مضاربه، وكالة، اقرار و وصایا، کتاب الفراق، کتاب قضاء القواعد، كتاب الحدود، کتاب الجنایات، فی الدیات. گردآوری این حواشی در سال 1260 شروع و ختم شده است. در پایان، فرزند مؤلف، ترجمه و شرح حال پدرش را با صورت اجازه صاحب قوانین، ملا احمد نراقی و آقا سید جواد عاملی برای ایشان با برخی از مکاتبات علما آورده است. [دنا 287/3]