تقویم الصحة بالاسباب الستة

● تقویم الصحة بالاسباب الستة / طب / عربی taqwīm-uṣ ṣiḥḥa bi-l-asbāb-is sitta ابن بطلان، مختار بن حسن، - 458 ؟ قمری ebn-e botlān, moxtār ebn-e ḥasan (- 1067) از ابن بطلان ابوالحسنی یوانیس مختار بن الحسن بن عبدون بن بطلان بغدادی (-455ق) پزشک منطقی ترسا است (قفطی ص 192؛ خزرجی 241/1؛ چلبی 321/1) و چنان‌که ابوالصلت دانی اشبیلی (460-546) در دیباچه تقویم الذهن (چاپ مادرید) آورده است او پزشکی را که از علوم کیفی است به ساخت ریاضی در جداول نشان داده است و این همین روی بود که دانی در همین تقویم الذهن منطق را با جدول نمودار ساخت. پس از او گویا نخستین بار ابوعلی یحیی بن عیسی بن علی بن جزله بغدادی (-493) به دستور مقتد بالله (467-487) به چنین کاری پرداخت و در تقویم الابدان خود همان کار ابن بطلان را کرده است و این تقویم الابدان را محمد اشرف بن شمس الدین محمد طبیب برای شاه سلیمان صفوی به فارسی برگرداند و این ترجمه در تهران به سال 1275 بچاپ سنگی در 96 برگ خشتی رسید (چلبی 319/1؛ زرکلی 1153/3؛ آستان قدس 248/3؛ الذریعه 90/4 و 394). قفطی کتاب ابن بطلان را که اکنون می‌شناسیم «تقویم الصحة فی قوی الاغذية و دفع مضارها» خوانده است و خود او در دیباچه آن می‌گوید: «نعمل جداول يتعلق بالاغذیه و الاشربه و سائر ما نعدده فی الزایرجـة ليسهل على الملوک النظر فيها لا نسهم بالتقاويم المشبهة لها». (دانش پژوه) آغاز: تقويم الصحة بالاسباب السته التى لابد لكل انسان يؤثر دوام صحته من تعديلها (و بعد از یک صفحه تقریبا) بسم الله الرحمن الرحيم نبتدى بعون الله و نعمل جداول تتعلق بالاغذيه و الاشربه و ساير ما يعدده فى الزايجه ليسهل على الملوك النظر فيها لا نسهم بالنظر في التقويمات المشبهة بها ... انجام: فليقم القارى لهذا الكتاب عذرى و يترحم على و على معلمى رحما يقينا لننى لم اترك عند تأليفي هذا الكتاب كتابا في الطب الا اطلعتـه و اجتهدت في حقک طلبا لرضاه و هذا آخر الكتاب و الحمد لواهب العقل كما هو اهله و مستحقه. شرح و حواشی: 1- تقویم الصحة بالاسباب الستة (ترجمه)؛ سلماسی، حسن بن ابراهیم (-624) 2- تقویم الصحة بالاسباب الستة (ترجمه)