تقویم از زیج منتخب

● تقویم از زیج منتخب / تقویم / فارسی taqvīm az zīj-e montaxab از منتخب (یا منتجب) یزدی زیجی منظوم در دست است (نسخه شماره 446 دانشکده الهیات مشهد). درة الاخبار (ترجمه تتمه صوان الحکمه) نیز از نویسنده‌ای است معروف به منتخب (یا منتجب) یزدی و او مورخ بوده و شاید زیجی نیز نوشته است. شاعری خراسانی الاصل و متخلص به منتخب نیز می‌شناسیم که در قرن 13 می‌زیست و چندی نیز در یزد اقامت کرد این شاعر با همین عنوان «منتخب یزدی» در تذکره دیوان بیگی (حدیقة الشعرا نسخه خطی مجلس: 192) یاد شده است. کتاب حاضر دستور استخراج و تدوین دفترچه تقویم است از روی زیج منتخب و در یک‌جا که مؤلف تقویم از سال یزدگردی اوجات در زیج منتخب یاد می‌کند، جای رقم تاریخ در نسخه سفید است. عبارت رساله در اینجا چنین است: «و مواضع اوجات در هفتاد سال یکدرجه تفاوت کند و آن از دستور معلوم توان کرد و در سنه - یزدجردی (جای رقم در نسخه سفید است) که ابتدا از تاریخ منتخب کردیم مواضع اوجات چنین بود». این رساله دارای ده «فصل» و یک «مقدمه» است (اما مؤلف در دیباچه به این تقسیم و وجود این عنوان‌ها در رساله اشارت نمی‌کند). در مقدمه، دستور نوشتن جداول صفحات تقویم و توضیحاتی است در این باب؛ فصل 1. استخراج تقویم قمر؛ 2. تقویم کواکب متحیره؛ 3. تکمیل تقویم؛ 4. اجتماع و استقبال؛ 5. چون خواهند که اتصالات کلیه حساب کنند؛ 6. استخراج طالع؛ 7. چون طالع سال در شهری معین استخراج کرده باشند و خواهند که در بلادی دیگر استخراج کنند؛ 8. خسوف قمر؛ 9. کسوف شمس؛ 10. در تقویم رسمی این مقدار عمل کافی بود و چون خواهند که تقویم عام حساب کنند. در پایان فصل 10 که تاریخ‌های قبط و ترک و یهود مذکور در تقاویم را برمی‌شمارد می‌گوید «چنانکه بعد از آن ذکر کرده شود انشاء ... تعالی ...» اما نسخه حاضر در همین فصل 10 پایان یافته است. [فهرستواره منزوی 2961/4]