تفسیر الأنوری

● تفسیر الأنوری / تفسیر / عربی tafsīr-ul anwarī بخاری، عبدالوهاب بن محمد، ق 10 قمری boxārī, ‘abd-ol-vahhāb ebn-e mohammad (- 16c) [به استناد یادداشت ظهر ورق اول، و طبق نوشته کاتب نسخه در پایان، «حاجی جیو» و نیز در برخی از اوراق «شیخ المصنف عبدالله بن یوسف» دیده می‌شود]. مؤلف که از علمای اهل سنت به شمار می‌آید پس از ذکر آیات به تفسیر و تأویل آنها پرداخته است اما به شیوه‌ای خاص و نظری منحصر به فرد که گفته‌هایش کاملاً مغایر با نظرات مفسران شیعی و سنی می‌باشد، چه او سعی دارد در همه جا آیات را منطبق با شخص نبی اکرم (ص) بنماید که ذیلاً نمونه‌های از نگاشته او را ملاحظه خواهید کرد: «و اذکر فی الکتاب مریم ... مکانا شرقیا أی و اذکر یا زوج مریم ... لکونها عارفة بأنها تکون زوجة سید المرسلین صلی الله علیه و سلم ... قال اهبطا منها جمیعا ... فاما یأتینکم هدی ... و اعلم یا هذا انه يحتمل ان يكون المراد بهدى هو سيد المرسلين ... الم اعلم يا هذا انه يحتمل ان يكون الألف و اللام اشارة الى حرف التنبيه و الميم ميم محمد أى الا يا محمد و يكون تنزيل الكتاب خبر مبتدا محذوف أى هذا تنزيل الكتاب يا محمد خوب صورت من رب العالمين الذى هو رب محمد و رب كل احد من العالمين و يحتمل أن يكون الضمير فى فيه و فى لاريب فيه لسيد المرسلين صلى الله عليه و سلم أى لاريب فى محمد فانه سيدالاولين و الآخرين رسول حق من العالمين ... الذى احسن كل شىء خلقه اعلم يا هذا انه يحتمل ان يكون الكلام اشارة الى ظاهر رسول الله و باطنه أى الله الرحيم احسن كل شىء خلقه فى حبيبه محمد سيد الاولين ...» [دنا 125/3]