تعلیقات علی تعلیقات رسالة بسيط الحقيقة

● تعلیقات علی تعلیقات رسالة بسيط الحقيقة / فلسفه / عربی ta‘līqāt-un ‘alā ta‘līqāt-i r.-i basīṭ-ul ḥaqīqa نوری، علی بن جمشید، - 1246 قمری nūrī, ‘alī ebn-e jamšīd ( - 1831) وابسته به: بسيط الحقيقة؛ نوری، علی بن جمشید (-1246) مؤلف رساله‌ای به نام بسيط الحقيقة تألیف نمود، یکی از معاصران مؤلف [محتملاً میرزای قمی] بر رساله بسيط الحقيقة او تعلیقاتی نوشته و بر او خرده‌گیری‌هایی وارد ساخته، مؤلف در پاسخ وی بر تعلیقاتش، این کتاب را نوشته و خرده‌گیری‌های او را رد نموده است. وی در مقدمه کتابش آورده: «مولانا ادام الله تعالى ... در رساله بسيط الحقيقة دقت کافی ننموده و بدرستی سخن مرا درنیافته و از مقصود من آگاه نشده بلکه بر اساس آنچه از قدیم الایام در تصور داشته و آن را مقصود و مرام من پنداشته از سخنان من خرده گرفته و در حقیقت خرده بر گمان خود گرفته نه بر مقاصد من ...». این کتاب با عناوین «قوله مدظله» نگارش شده است. در یکجا از آقا حسین خوانساری بدین‌گونه یاد کرده: «فلا نحتاج الى استدلال اصلا ... كما تجشمه جمع غفير و خلق كثير من جمهور المنتسبين الى العلم و الحکمه المتكلفين لانفسهم تسمية البلاغه و اكثر هم من المتاخرين فى الدورة الاسلاميه اظهر الله صاحب الدورة (ع) كالفاضل العامل الخونسارى آقا حسين رحمه الله و امثاله فى الدورة الاخيره حيث لم يبلغوا الحلم فارتكبوا ما ارتكبو بتوهم البلاغة - ظهرت الفساد فى البر و البحر فاظهر اللهم لنا و ليک». از صدر المتالهین برای تحقیق در «اصاله الوجود» به مشاعر ملاصدرا ارجاع می‌کند و می‌گوید «هی من بينها [بین مؤلفات صدرا] اوثقها و احکمها و اوضحها و اظهرها دلالة» و از شرح ملا صدرا بر اصول کافی نیز یاد کرده است. آغاز: هذه تعليقات على ما افاد مولا الانام مولانا ادام الله تعالى بركات فضله الحالي مادامت الايام من وجوه الايرادات على ما شرحنا و بينا من مسئلة بسيط الحقيقة كل الاشياء التي يعبر عنها بعبارة اخرى بالكثرة فى الوحدة التي يترتب عليها الواحد في الكثير ... فاقول قوله ولى اشکالات: قلت ولی حسبما قدمت من التحقيقات عن اشکالاته هذه و غيرها سواء كانت منه دام مجده العالی انجام: معذرة نوریة هذات الذی اظهر نافی الکشف عن المقام الثانی و المسلک الذی سلکنا فی بیان التوحید الوجودی و ان لم یکن بظواهر عبارات ... لکن لما بنیت الامر علی الایضاح و التسهیل امتثالا لامر المولی الجلیل دام علوه ... و عمدة ما استند الیه صدر العارفین فخر المحققین فی مقالاته فی الکشف عن هذا المطلب الشامخ العالی ما ذکره قدس سره فی شرحه لاصول کافی. [دنا 56/3 (3 نسخه)]