نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

تصحیح الاعتقاد

taṣḥīḥ-ul i‘tiqād
30 نسخه ثبت‌شده از قرن 11 تا 14 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/15281
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #15281
پدیدآور / مؤلف: مفید، محمد بن محمد
تاریخ و سده تألیف: نامشخص
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 8، ص 294 تا 296
زبان و قالب: عربى
رده‌های موضوعی: کلام و اعتقادات
عناوین دیگر و هم‌تراز:
تصحیح اعتقادات الامامیه (taṣḥīḥ-u i‘tiqādāt-il imāmīyya) شرح اعتقادات صدوق (š.-e i‘tiqādāt-e ṣadūq)
اثر مرتبط / وابسته به: الاعتقادات = العقائد؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (381-311)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

نقد و شرحی مختصری است بر اعتقادات صدوق و از وی با عنوان قال ابوجعفر یاد می کند. روضات الجنات در توصیف این شرح چنین آورده است: «و مبناه فی هذه الشرح رده على المصنف مهما امكن و ان كان مع تمحل غریب و ذلك لكمال البينونة فی مشربيهما و ان كان الحق معهما جميعاً كما لا يخفى». شیخ مفید پاره ای از آراء صدوق را در این رساله مورد نقد و بررسی قرار می دهد. در پایان درباره اختلاف احادیث و وجود حق و باطل در آنها و میزان تمیز میان احادیث مقبول و مردود سخن می گوید و به کتاب های خویش «التمهید» و «مصابیح النور»، «امالی» و رساله هایی که در پاسخ سؤالات وارده ساخته ارجاع می دهد و می افزاید: «و جمله الامر انه ليس كل حديث عزى الى الصادقين حقا ... و قد اضيف اليهم ما ليس بحق ...» و در پایان رساله درباره اعتبار کتاب سلیم بن قیس هلالی ــ به روایت ابان ابن العیاش ــ تردید کند: «غير ان هذاالكتاب غير موثوق به و لا يجوز العمل على اكثره و قد حصل فيه تخلیط و تدلیس ...».
آغاز اثر
« الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين قال الشيخ ابو جعفر محمد بن علی بن الحسين بن بابويه في قوله «تع» يوم يكشف عن ساق و الساق وجه الامر و شدته قال الشيخ المفيد و معنى قوله يوم يكشف عن ساق يريد به يوم القيمة ينكشف به عن امر شديد صعب عظیم و هو الحساب »
انجام اثر
« و اما ما تعلق به ابو جعفر من حديث سليم ... و ليفزع الى العلماء فيما تضمنه من الاحاديث ليفقهوه على الصحيح منها و الفاسد و الله الموفق للصواب. »
سوابق و چاپ‌های اثر
این رساله با اوائل المقالات مفید در تبریز با اهتمام واعظ چرندابی و سپس در نجف و اخیرا - به سال 1371 - با تصحیح و مقدمه آقای حسین درگاهی جزو انتشارات کنگره شیخ مفید <!-- page: 295 --> به چاپ رسیده است.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
تصحیح الاعتقاد (ترجمه)؛ مدرس یزدی، محمد علی بن محمد (1265-1193) شرح الاعتقادات (ترجمه)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الذريعة 193/4 و 102/13 مقالات عربی کنگره شیخ مفید «مقاله استاد سید عبدالعزیز طباطبایی» 229/1-233 کشف الحجب و الاستار /124 تاریخ نگارش‌های عربی 787/1-788 الشيخ المفيد و عطاؤه الفكرى الخالد 72-76 معجم التراث الکلامی 274/2 دنا 2/3 (29 نسخه)

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● تصحیح الاعتقاد = تصحیح اعتقادات الامامیه = شرح اعتقادات صدوق / كلام و اعتقادات / عربى taṣḥīḥ-ul i‘tiqād = taṣḥīḥ-u i‘tiqādāt-il imāmīyya = š.-e i‘tiqādāt-e ṣadūq مفید، محمد بن محمد، 336 - 413 قمری mofīd, mohammad ebn-e mohammad (948 - 1023) وابسته به: الاعتقادات = العقائد؛ شیخ صدوق، محمد بن علی (381-311) نقد و شرحی مختصری است بر اعتقادات صدوق و از وی با عنوان قال ابوجعفر یاد می کند. روضات الجنات در توصیف این شرح چنین آورده است: «و مبناه فی هذه الشرح رده على المصنف مهما امكن و ان كان مع تمحل غریب و ذلك لكمال البينونة فی مشربيهما و ان كان الحق معهما جميعاً كما لا يخفى». شیخ مفید پاره ای از آراء صدوق را در این رساله مورد نقد و بررسی قرار می دهد. در پایان درباره اختلاف احادیث و وجود حق و باطل در آنها و میزان تمیز میان احادیث مقبول و مردود سخن می گوید و به کتاب های خویش «التمهید» و «مصابیح النور»، «امالی» و رساله هایی که در پاسخ سؤالات وارده ساخته ارجاع می دهد و می افزاید: «و جمله الامر انه ليس كل حديث عزى الى الصادقين حقا ... و قد اضيف اليهم ما ليس بحق ...» و در پایان رساله درباره اعتبار کتاب سلیم بن قیس هلالی ــ به روایت ابان ابن العیاش ــ تردید کند: «غير ان هذاالكتاب غير موثوق به و لا يجوز العمل على اكثره و قد حصل فيه تخلیط و تدلیس ...». آغاز: الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام على خير خلقه محمد و آله الطيبين الطاهرين قال الشيخ ابو جعفر محمد بن علی بن الحسين بن بابويه في قوله «تع» يوم يكشف عن ساق و الساق وجه الامر و شدته قال الشيخ المفيد و معنى قوله يوم يكشف عن ساق يريد به يوم القيمة ينكشف به عن امر شديد صعب عظیم و هو الحساب انجام: و اما ما تعلق به ابو جعفر من حديث سليم ... و ليفزع الى العلماء فيما تضمنه من الاحاديث ليفقهوه على الصحيح منها و الفاسد و الله الموفق للصواب. چاپ: این رساله با اوائل المقالات مفید در تبریز با اهتمام واعظ چرندابی و سپس در نجف و اخیرا - به سال 1371 - با تصحیح و مقدمه آقای حسین درگاهی جزو انتشارات کنگره شیخ مفید به چاپ رسیده است. [الذريعة 193/4 و 102/13؛ مقالات عربی کنگره شیخ مفید «مقاله استاد سید عبدالعزیز طباطبایی» 229/1-233؛ کشف الحجب و الاستار /124؛ تاریخ نگارش‌های عربی 787/1-788؛ الشيخ المفيد و عطاؤه الفكرى الخالد 72-76؛ معجم التراث الکلامی 274/2؛ دنا 2/3 (29 نسخه)] شرح و حواشی: 1- تصحیح الاعتقاد (ترجمه)؛ مدرس یزدی، محمد علی بن محمد (1265-1193) 2- شرح الاعتقادات (ترجمه)

نسخه‌های خطی این اثر

30 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
612/2-طباطبائی بی‌کاتب قرن 11 یا اوایل 12 نسخ 131 شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
282/1 علی اکبر قزنجاهی 1036ق نسخ 26 شناسنامه ←
3
رضوی
مشهد
ض6157 شاه محمد بن زین العابدین 1 جمادی الثانی 1042ق نستعلیق 18 شناسنامه ←
4
رضوی
مشهد
6747 شاه محمد بن زین العابدین غره جمادی الثانی 1042ق نستعلیق 18 شناسنامه ←
5
ملی
تهران
2039/5 شاه مراد فراهانی 27 جمادی الاول 1074ق - 23 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
12841 مصطفی قلی حسینی قزوینی 29 ربیع الثانی 1079ق نسخ 100 شناسنامه ←
7
ثقة الاسلام
تبریز
27/4 احمد بن عبدالعالی بن عبدالباقی بن ابراهیم بن علی بن عبدالعالی میسی عاملی 9 محرم 1080ق - - شناسنامه ←
8
وزیری
یزد
3597/2 حاجی محمد بن محمد بقا 1089ق نسخ 31 شناسنامه ←
9
مرعشی
قم
1819 نامشخص - - - شناسنامه ←
10
دانشگاه
تهران
1988/4-ف علی بن حسین حسنی لارجانی 1097ق - - شناسنامه ←
11
دانشگاه
تهران
7209/1 بی‌کاتب قرن 12 نسخ 10 شناسنامه ←
12
مرکز احیاء
قم
4221/1 بی‌کاتب ربیع الثانی 1120ق نستعلیق 22 شناسنامه ←
13
گلپایگانی
قم
8323/1-56/173 بی‌کاتب شنبه، سلخ ربیع الثانی 1140ق نسخ 54 شناسنامه ←
14
مرکز احیاء
قم
1628 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 49 شناسنامه ←
15
مجلس
تهران
10312/1 سبز علی بن فتحعلی 24 رجب 1298ق نستعلیق 22 شناسنامه ←
16
حقوق
تهران
181/1 - ج بی‌کاتب پنج‌شنبه 6 ذیقعده 1301ق - 25 شناسنامه ←
17
مجلس
تهران
14505/7 عبدالمجید بن الشیخ محمد جواد جمعه 5 ربیع الثانی 1304ق نسخ 18 شناسنامه ←
18
مجلس
تهران
2904/1 محمد امین پسر یحیی خویی (امام جمعه) 9 جمادی الثانی 1335ق نستعلیق 43 شناسنامه ←
19
مهدوی (کتابخانه)
قم
بدون شماره بی‌کاتب 20 رجب 1334ق - - شناسنامه ←
20
مرعشی
قم
1656 و 1820 و 1821 نامشخص - - - شناسنامه ←
21
طبسی
قم
314/2 محمد سعید حسینی حائری 26 ربیع الثانی 1336ق نسخ 26 شناسنامه ←
22
مؤسسه آیة الله بروجردی
قم
398/1 محمد حسن بن احمد بن محمد گلپایگانی بروجردی 6 رمضان 1343ق نستعلیق 39 شناسنامه ←
23
رضوی
مشهد
7721 محمد حسین بن زین العابدین ارموی 15 رجب 1352ق نسخ - شناسنامه ←
24
مجلس
تهران
2833/2 حسن فرزند محمد بن حسن بن علی اصغر بن الله وردی تبریزی خیابانی انصاری معروف به فقیه 6 محرم 1354ق نسخ 45 شناسنامه ←
25
مجلس
تهران
18662 ش بی‌کاتب بی‌تاریخ - - شناسنامه ←
26
دانشگاه
تهران
325 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
27
مرکز مطالعات
قم
299/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق، نسخ 38 شناسنامه ←
28
رضوی
مشهد
6816 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 35 شناسنامه ←
29
گلپایگانی
قم
8517-52/187 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 40 شناسنامه ←
30
مرعشی
قم
1374 عکسی نامشخص - - - شناسنامه ←