التشريح الكبير

● التشريح الكبير = عمل التشريح = علاج التشريح / طب / عربی at-tašrīḥ-ul kabīr = ‘amal-ut tašrīḥ = ‘ilāj-ut tašrīḥ جالینوس، 129 - 199 میلادی jālīnūs (129 - 199) مترجم: حنین بن اسحاق، 194 - 260 قمری جالینوس این کتاب را در پانزده «مقاله» تألیف کرده است: 1. ماهیچه‌ها و بندهای دست؛ 2. ماهیچه‌ها و بندهای پاها؛ 3. اعصاب و رگ‌های دست و پا؛ 4. ماهیچه‌هایی که گونه‌ها و لب‌ها و آرواره زیرین و سر و گردن و شانه‌ها را به حرکت درمی‌آورند؛ 5. ماهیچه‌های سینه و شکم و گرده‌ها و کمرگاه‌ها؛ 6. جهاز هاضمه یعنی معده و روده‌ها و جگر و طحال و کلیه‌ها و مثانه و نظایر آن؛ 7 و 8. در ساختار دستگاه تنفسی، در مقاله هفتم آنچه را که به هنگام کالبدشکافی در قلب و ریه و سرخرگ‌ها، پس از مرگ جانداران و نیز هنگام زندگی آنان آشکار می‌شود، و در مقاله هشتم آنچه را که هنگام کالبدشکافی در سر تا سرسینه دیده می‌شود، بیان می‌کند؛ 9. بیان ساختمان مغز و نخاع؛ 10. ساختمان چشم و زبان و مری و آنچه را که به این اندامها متصل است؛ 11. ساختمان حنجره و استخوانی را که یونانیان آن را به حرف لام خودشان تشبیه می‌کنند، و آنچه بدان متصل است و عصبی که به این موضع می‌آید؛ 12. ساختمان اندامهای تولید مثل؛ 13. ساختمان سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها؛ 14. ساختمان عصبی که از مغز سرچشمه می‌گیرد؛ 15. ساختمان عصبی را که از نخاع سرچشمه می‌گیرد. [تاریخ نگارشهای عربی (سزگین) ج4: 145]