تسهیل معاش

● تسهیل معاش = اثبات النبوة = روح الاسلام = سیاست مدن / تاریخ اسلام / فارسی tashīl-e ma‘āš = esbāt-on nobovva = rūh-ol eslām = sīyāsat-e modon ملکم، 1249 - 1326 قمری malkam (1834 - 1908) تاریخ تألیف: 1304ق نویسنده می‌گوید: پس از تفحص و کنجکاوی زیاد دریافتم که رفتار و کردار پیغمبر اسلام بهترین سرمشق و دستور در سیاست مدن است، لذا این رساله را در شرح حال آن بزرگوار برشته تحریر کشیدم تا چراغی فرا راه اهل تحقیق باشد. سپس اصول فلسفه عملی (سیاست مدن- تدبیر منزل) را بنابر برداشت خود از فرمایشات آن دو حضرت و آیات الهی در چهار باب بیان می‌کند. آغاز: خدمت ارباب عقل و دانش که به مقتضای فطنت در امور آفرینش ... معروض می‌دارد که نگارنده این اوراق عبد ذلیل غیر مرغوب ملکم بن یعقوب از وقتیکه دیدار بصیرت گشود مایل به علم حکمت و عرفان شد ... و در پیش نفس خود فخرها می‌کرد چنان می‌پنداشت که حقایق اشیاء مطالب علیا را ... دریافته است ... (پس از 7 صفحه) و جمعی را که انبیاء نام داشتند اغلب را دارای این مقصود دیدم و در حالات ایشان خوض کلی کردم در بعضی این حالت قوی و در بعضی ضعیف بود تا به صاحب ناموس اعظم عقل کل خاتم پیغمبران محمد بن عبد الله قرشی ... رسیدم او را سپهسالار خیل انبیاء دیدم ... جواب از فقره اول آنکه از زمان رحلت آن بزرگوار تا اکنون که یک هزار و دویست و هشتاد سال است ... انجام: و بقية السيف و باقی ماندگان قریش ز برق و باد سرعت سیری عاریت گرفته به جانب مکه گریختند و خال عار و شنار بر رخسار نا میمون خود نهادند. [دنا 1181/2 (7 نسخه)؛ نسخه‌های منزوی 1613؛ فهرستواره منزوی 396/6؛ مجله تاریخ ش 2]