ترجمة محمد بن اسماعیل

● ترجمة محمد بن اسماعیل = تحقیق حال محمد بن اسماعیل / رجال / عربی t.-u muḥammad ibn-i ismā‘īl = taḥqīq-u ḥāl-i muḥammad ibn-i ismā‘īl شفتی بیدآبادی، محمد باقر بن محمد نقی، 1175؟ - 1260 قمری šaftī bīd-ābādī, mohammad bāqer ebn-e mohammad naqī (1762 - 1844) تاریخ تألیف: 1206ق به‌طوری که مؤلف حجة الاسلام شفتی در آغاز رساله توضیح داده است، در تعیین محمد بن اسماعیل که کلینی در کافی از وی روایت می‌کند و واسطه میان کلینی و فضل بن شاذان است و اینکه بر کدام یک از اصحاب که بدین نام شناخته شده‌اند تطبیق می‌کند، اختلاف و بحث بسیار شده و احتمالاتی درباره این موضوع داده‌اند، از آن جمله اینکه مقصود محمد بن اسمعیل بن بزیع است. این نظریه از برخی از اعلام فن الحدیث داده شده و مؤلف سخت با آن مخالفت ورزیده است. نخستین بار شیخ بهایی (953-1030) رساله‌ای در تعیین احوال و شخصیت او نگاشته، سپس شفتی رساله‌ای دیگر که جای گفتگوی ما است در سال 1206 تألیف نمود، سپس باز همو، در سال 1232 حاشیه‌ای بر آن نگاشت که در مجموعه رجالی او به شماره 16 و در ص 135 تا 141 چاپ شده است. صاحب الذریعه گوید: سید حسن صدر اصفهانی عاملی بغدادی (1272-1354) نیز پس از بررسی نگاشته‌های دیگران، یک رساله در احوال او ساخته است که لقب او «بزیع» است نه «برمکی» صاحب صومعه. آغاز: الحمدلله الذی انشأ السموات و الأرضین و جعلهما و ما فيهما مسالک لاهتداء المهتدين انجام: و الاعتماد بهذا الرجل فضلاً عن الأمور المذکورة و الحمدلله العزيز الغفار و صلوته علی سیدنا محمد المختار و آله و عترته الأمجاد الأطهار. چاپ: تهران، سنگی، 1314ق، رحلی، 7ص (الرسائل الرجالية: صص122-128) [الذریعة 162/4؛ أعيان الشيعة 188/9؛ دنا 1144/2 (26 نسخه)؛ مكتبة امیرالمؤمنین 546/2]