نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

التذكرة و التبصرة فی الحدیث

at-taḏkira wa-t tabṣira fī-l ḥadīṯ
4 نسخه ثبت‌شده قرن 10 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/14450
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #14450
تاریخ و سده تألیف: 768 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی: فنخا، ج 7، ص 959 تا 960
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: شعر درایه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
الالفیة فی اصول الحدیث (al-alfīya fī usūl-il ḥadīṯ)
محل تألیف: مدینه منوره

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

خلاصه و گزیده کتاب «علوم الحدیث» عثمان بن عبدالرحمان معروف به ابن الصلاح (-643ق) است. عراقی آن را در جمادی الثانی 768 در مدینه منوره در حدود 1000 بیت به نظم درآورده سپس تلخیص را در 25 رمضان 771 به نام «فتح المغیث» شرح نموده است. نویسنده در مقدمه می‌گوید اگر فعل و ضمیر مانند «قال» متعلق به یک شخص و با لفظ شیخ به طور مطلق به کار رفته باشد، منظور ابن صلاح و اگر مثنی باشد مسلم و بخاری مورد نظر می‌باشد. در این کتاب به اقسام حدیث و توضیح آن پرداخته شده و هر یک شامل چندین مبحث است.
آغاز اثر
« یقول راجی ربه المقتدر ×× عبدالرحیم بن الحسین الاثری / من بعد حمدالله ذی الآلاء×× علی امتنان جل عن احصاء / فهذه المقاصد المهمة ×× توضیح من علم الحدیث رسمه / نظمتها تبصرة للمبتدی ×× تذكرة للمنتهی و المسند »
انجام اثر
« فربنا المحمود و المشكور ×× اليه منا ترجع الأمور / و افضل الصلاة و السلام ×× علی النبی سید الانام »
سوابق و چاپ‌های اثر
بارها به صورت مستقل و در ضمن شروح به چاپ رسیده است از جمله در دمشق، محقق: احمد بن یوسف القادری، دار سعد الدین، 121ص، 1420ق، با الفیه سیوطی چاپ شده.
شروح، حواشی و منظومه‌ها (در فنخا)
فتح المغیث بشرح ألفیة الحدیث؛ سخاوی، محمد بن عبدالرحمن (902-831) فتح الباقی بشرح الفیة العراقی = شرح التبصرة و التذکرة؛ انصاری، زکریا بن محمد (926-826)
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
الاوقاف العامة بغداد 130/3 بروکلمان 66: 2 دلیل مؤلفات الحدیث الشریف المطبوعة 38/1 فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه 110/1 نشریه 84/10 دنا 1090/2

متن فنخا

● التذكرة و التبصرة فی الحدیث = الالفیة فی اصول الحدیث / شعر، درایه / عربی at-taḏkira wa-t tabṣira fī-l ḥadīṯ = al-alfīya fī usūl-il ḥadīṯ عراقی، عبدالرحیم بن حسین، 725-806قمری ‘erāqī, ‘abd-or-rahīm ebn-e hoseyn (1326-1404) تاریخ تألیف: شنبه 3 جمادی الثانی 768ق؛ محل تالیف: مدینه منوره خلاصه و گزیده کتاب «علوم الحدیث» عثمان بن عبدالرحمان معروف به ابن الصلاح (-643ق) است. عراقی آن را در جمادی الثانی 768 در مدینه منوره در حدود 1000 بیت به نظم درآورده سپس تلخیص را در 25 رمضان 771 به نام «فتح المغیث» شرح نموده است. نویسنده در مقدمه می‌گوید اگر فعل و ضمیر مانند «قال» متعلق به یک شخص و با لفظ شیخ به طور مطلق به کار رفته باشد، منظور ابن صلاح و اگر مثنی باشد مسلم و بخاری مورد نظر می‌باشد. در این کتاب به اقسام حدیث و توضیح آن پرداخته شده و هر یک شامل چندین مبحث است. آغاز: یقول راجی ربه المقتدر ×× عبدالرحیم بن الحسین الاثری / من بعد حمدالله ذی الآلاء×× علی امتنان جل عن احصاء / فهذه المقاصد المهمة ×× توضیح من علم الحدیث رسمه / نظمتها تبصرة للمبتدی ×× تذكرة للمنتهی و المسند انجام: فربنا المحمود و المشكور ×× اليه منا ترجع الأمور / و افضل الصلاة و السلام ×× علی النبی سید الانام چاپ: بارها به صورت مستقل و در ضمن شروح به چاپ رسیده است از جمله در دمشق، محقق: احمد بن یوسف القادری، دار سعد الدین، 121ص، 1420ق، با الفیه سیوطی چاپ شده. [الاوقاف العامة بغداد 130/3؛ بروکلمان 66: 2؛ دلیل مؤلفات الحدیث الشریف المطبوعة 38/1؛ فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه 110/1؛ نشریه 84/10؛ دنا 1090/2] شرح و حواشی: 1- فتح المغیث بشرح ألفیة الحدیث؛ سخاوی، محمد بن عبدالرحمن (902-831) 2- فتح الباقی بشرح الفیة العراقی = شرح التبصرة و التذکرة؛ انصاری، زکریا بن محمد (926-826)

نسخه‌های خطی این اثر

4 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
مجلس
تهران
567/1 بی‌کاتب قرن 10 نسخ 30 شناسنامه ←
2
رضوی
مشهد
3593 عطاءالله بن احمد بن خلیل بن احمد بن خلیل پنج‌شنبه 7 ربیع الاول 994ق نسخ 126 شناسنامه ←
3
گلپایگانی
قم
7569/6-38/189 بی‌کاتب قرن 11 نسخ 8 شناسنامه ←
4
مرعشی
قم
1149/3 بی‌کاتب بی‌تاریخ مغربی 39 شناسنامه ←