التذكرة المفيدة و الذخيرة الحميدة

● التذكرة المفيدة و الذخيرة الحميدة = التذكرة الهادية و الذخيرة الكافية = تذکره سویدی / طب / عربی at-taḏkirat-ul mufīda wa-ḏ ḏaxīrat-il ḥamīda = at-taḏkirat-ul hādīya wa-ḏ ḏaxīrat-il kāfīya = tazkere-ye sowaydī سویدی، ابراهیم بن محمد، 600-690 قمری sovaydī, ebrāhīm ebn-e moḥammad (1204-1292) این کتاب که به تذکره سویدی یا قراباذین سویدی معروف است، در آن داورها را بر حسب اعضاء بدن و بیماری‌ها ذکر کرده و تجربیات خود و دیگران را جمع نموده است و همچنین در موارد مختلف به آراء مختلف دانشمندان طب اشاره می‌کند، شامل 412 «باب». مؤلف در آغاز کتاب می‌گوید: «در این تذکره آنچه از تجربیات حکماء و معالجات علمای طب نیکو پنداشته‌ام و سودمند دانسته‌ام و بارها آن را تجربه نموده‌ام و نفع و تأثیر آن را یافته‌ام در این کتاب گردآوری کرده و برای اطمینان خاطر اسماء صاحبان اقوال را هم ذکر کرده‌ام و نیز موارد اتفاق عده‌ای از اطباء و حکماء را متذکر شده‌ام و این کتاب را بر ترتیب امراض اعضاء مرتب گردانیده‌ام. در پایان کتاب مؤلف می‌گوید: «من در این تذکره فصل‌هایی بر تذکرة المعیدة و الذخیرة الحمیدة افزوده‌ام» و چنین معلوم می‌شود که مؤلف اول تذکرة المعید را نوشته بعد فصل‌هایی بر آن اضافه کرده است و جدول اسماء علماء و دانشمندانی که در تذکرة المعید از آنها نقل کرده بر این کتاب اضافه نموده است. حاج خلیفه این کتاب را در کشف الظنون تحت عنوان «تذکرة السویدی» و «تذکرة ابن طرخان» آورده است و در آنجا نوشته که مصنف آن را سه جلد نموده و اسم آن را «تذکرة الهادیه» گذاشته است. کتاب موجود همان تذکرة الهادیه است ولی هیچ آثاری و علائم دال بر اینکه کتاب مذکور سه جلد باشد در آن پیدا نیست. آغاز: بسمله استفتح بحمدالله و شکر نعمته و استنجح بالصلوة علی سیدنا محمد و عترته حمداً يستنفدا مد المدد و صلوة تستغرق جمل العدد و بعد فقد جمعت فی هذه التذكرة ما استحسنته من مجربات الحکماء و ما اخترته من معالجات العلماء بصناعه الطب و ما جربته مراراً نفعه و حسن اثره و نسبت کل معالجه الی قایلها و ذکرت اسمه حتی انه تتفق علی الصفه الواحدة جماعة من الحکماء و العلماء بصناعة الطب فاذکر اسمائهم و الفرض فی ذلک ان ترکن النفس الی تلک الصفه و ثبوتها و رتبتها عی امراض الاعضاء مستمداً من الله المنفعه و عليه التكلان انه جواد كريم. الصداع الحار ورد الطرى اذا ضمد به الرأس اوسم سكن الصداع الحار حنين و ابن ماسویه و ابن واقد و المالقی و یطفی حرارة الدماغ جالینوس انجام: فصل يوجد قشر الكعرى الا خطر الطرى و هو قشر الطلع و يخلط به شيئاً من الكافور و هو الورد اذ سعط به صاحب ... قطعه ابن الحرار. فصل-هذه الفصول انتزعتها من كتب الفضلاء و جمعتها و اضفتها الى كتاب التذكرة المعيدة و الذخيرة الحميدة و يتلوه جدول اسماء العلماء الذين نقلت عنهم في كتاب تذكرة المعيدة چاپ: قاهره، مطبعة الكبرى العامرة، 434ص، 1294ق، علی هامش کتاب الکامل فی الصناعة الطبيعية للمجوسی. [خزرجی 177: 2 و 266 - کشف الظنون 72: 2 و 273 که می‌گوید در سه جلد است؛ بروکلمان 493: 1 ذیل 900: 1؛ مؤلفات رازی 162 و 191؛ معجم المطبوعات ص 1064؛ دنا 1095/2 (10 نسخه)] شرح و حواشی: 1- التذكرة المفيدة (مختصر) = تلخيص التذكرة ابرقوهی، محمد بن اسحاق (-8) 2- التذكرة المفيدة (مختصر) = مختصر تذكرة السويدی شعرانی، عبدالوهاب بن احمد (898-973) 3- نکت و فوائد جمعها ابن السويدي في آخر التذكرة 4- التذكرة المفيدة (مختصر) = مختصر تذكرة السويدي