تذکرة السلاطین

● تذکرة السلاطین / اخلاق / فارسی tazkerat-os salātīn اصفهانی، عبدالجواد بن عبدالرحیم، ق 14 قمری esfahānī, ‘abd-ol-javād ebn-e ‘abd-or-rahīm (- 20c) تاریخ تألیف: حدود 1323ق مؤلف در مقدمه گوید که در زمان ناصر الدین شاه در صدد بر آمده است کتابی در سلوک پادشاهان با رعایا تألیف کند و سرانجام به دستیاری حاج محمد حسین تاجر کازرونی به این کار کامیاب شده است و چنانکه خود در صحیفه 19 مجلد اول اشاره می‌کند در 1323 مشغول تألیف این کتاب بوده است و ظاهراً در اصفهان می‌زیسته است. مؤلف شاعر نیز بوده و در این کتاب گاهی اشعاری از خود آورده است چنانکه در صحیفه 485 مجلد اول گوید، لمسوده: بختی به غیر لطف خدای عزیز نیست ×× جز این هر آنکه گفت مر او را تمیز نیست / مهر عروس روی زمین لطف ایزدست ×× او چون بود لزوم به شمشیر تیز نیست. در مجلد دوم این اشعار را از خود آورده، لمسوده: مبند دل به زنان و مجو زجمله وفا ×× که عهد نیک زنان است همچو باد صبا / چو مار ارقم چون تنگ شد برو فرصت ×× زبان بلا به برون آرد و ز چشم بکا / چو داد فرصت راند بلا فراز بلا ×× به گاه و بیگه و در سر و خفیه و به ملا / چو گشت شیفته زلف و خال شیدایی ×× به کار تو نکند جز فضیحت و غوغا / چنان به مکر فریبد تو را که مغناطیس ×× حریف پیش تو گیرد ببر چوکاه ربا / بگو مباد بروی زمین نژاد بدان ×× که نیک نیست در این زمره زیر هفت سما / چهار تن که جدایند در نصوص نبی ×× بهل بجا و بده دیگران بتیغ فنا. بیشتر مطالب این کتاب را مؤلف از جوامع الحکایات و لوامع الروایات تألیف محمد عوفی برداشته است. (سعید نفیسی) آغاز: حمد و سپاس نامتناهی بحقایق انجام: النساء علی الرجال. [دنا 1068/2؛ فهرستواره منزوی 376/6]