تذکره خاور

● تذکره خاور / تراجم / فارسی tazkere-ye xāvar خاور قاجار، حیدر قلی میرزا بن فتحعلی شاه، ق13 قمری xāvar-e qājār, heydar qolī mīrzā ebn-e fath-‘alī-šāh (-19c) اهدا به: ناصر الدین شاه تاریخ تألیف: بعد از سال 1300ق مجموعه‌ای است مشتمل بر اشعار شاعران فارسی زبان، با دیباچه‌ای به نثر، که مؤلف اظهار نموده که بنا دارد در این سفینه اشعاری را که شاعران در استقبال شعر یکدیگر در یک بحر و قافیه و ردیف سروده‌اند، جمع‌آوری نماید. شعرایی که شعرشان در این جنگ آمده عبارتند از: خواجه حافظ شیرازی، صباحی، نورعلیشاه، رفیق، صافی، سحاب، نواب محمود، خسرو، عاشق، نقی، فیضی، مجمر، قانع، نظیری، سلمان، نشاط، کلیم، نیازی، سرکار خاقان، شیخ سعدی، جامی، شهید، سلمان ساوجی، نظام، نواب دارا، همام، امیر خسرو دهلوی، اهلی شیرازی، داراب خوانساری، مهدی بیک شقاقی، شیخ فیضی دکنی، میر سید علی مشتاق اصفهانی، دولت، ملاحسین رفیق، محمد صادق مدهوش گلپایگانی، قاسمی، یغما، شیخ علینقی کمره‌ای، عرفی، خسروی، محمد حسن اصفهانی (زرگر)، نعیما، طوفان، بابا فغانی شیرازی، هاتف اصفهانی، فیضی، احسن، عطار، آصفی، محتشم، خالص، کمال، مدهوش، آغاز: آغاز نثر: ستایش و سپاس مر معبود بی زوالی را رواست که ظرایف طرایف واوراق لطایف ظرایف هفت کتاب افلاک را از قلم قدرت کامله به طغرای خطوط شعاعی آغاز نظم: عروس عافیت آن گه قبول کرد مرا ×× که عمر پیش بها دادمش به شیربها / خروس کنگره عقل پر بکوفت چو دیر×× که در شب امل من سپیده شد پیدا انجام: خاور زجفاهای تو فریاد ندارد ×× یا اینکه به علم چو تو بیدادگری نیست / مگر رخسار یارم بی نقابست ×× که مه روشنتر امشب ز آفتابست [دنا 1065/2؛ تذکره نویسی فارسی، ص 785؛ فهرستواره منزوی 1869/3]