تدبیر الحجر المکرم

● تدبیر الحجر المکرم / کیمیا / ترکی tadbīr-ul ḥajar-il mukarram بیلانی، عثمان، قرن 12 قمری bīlānī, ‘osmān (18c) رساله‌ای در چگونگی صنعت کیمیا و تبدیل اجسام به روش قدیم به رمز و اشاره. مؤلف مدت پنجاه سال به دنبال علم کیمیا رفته و عمر خود را در دیار غربت به سیاحت گذرانیده و یک سال به مطالعه کتب حکما پرداخته و با افراد این فن مذاکره کرده و به قول حکما عمل نموده و مال و عمر بسیاری صرف نموده تا ماده اکسیر یابد، ولی چیزی نیافته و منزوی گردیده و فهمیده که حکمت واقعی در خوف از خداست و به عبادت و طاعت و مواظبت ادعیه مشغول شده تا در سال 1102 در عالم معنی این علم را در دوازده «باب» به او تعلیم داده‌اند و وی آنها را طبق آنچه دیده در این کتاب آورده است: 1. تدبیر زاجات و املاحات؛ 2. تطهیر جوهر؛ 3. تفصیل تزویج آدم و حوا؛ 4. عقد روایح و عمل محذوف؛ 5. اناء مکتوم و تعلیق حکما؛ 6. ماء الهی محلول زیبق؛ 7. تسقیه و تشمیع؛ 8 طرح اکسیر؛ 9. میزان ماده؛ 10. چگونگی ماده؛ 11. کتمان از نااهلان؛ 12. صلاح و تقوی. در نام مؤلف آن اختلاف است. آغاز: الحمدلله ثم الحمدلله رب العالمین ... اما بعد معلوم اوله که بر عبدالفقیر ... بو علم شریفلك اللی سنه قدری [دنا 1046/2 (7 نسخه)]