التخبیر فی نظم التعبیر

● التخبیر فی نظم التعبیر = خواب نامه منظوم / شعر، خوابگزاری / فارسی ataxbīr fy naẓm-it taʻbīr = xāb nāme manzūm فارسی، محمود fārsī, maḥmūd 36 گفتار منظوم در خوابگزاری است با استناد به آیات قرآن و احادیث در ابتدای هر گفتار و حاشیه ابیات: 1. شرایط خواب‌ها تا خواب‌ها درست آید؛ 2. شناخت وقت خواب؛ 3. تأویل آن که بنده خود را نزد ایزد تعالی بیند و دیدن فرشتگان؛ 4. تأویل مصحف و قرآن خواندن و خواب‌هایی که تأویل آن از قرآن بود؛ 5. خواب‌هایی که تأویل آن از کلام الله بود؛ 6. دیدن پیغمبران و صحابه (ع)؛ 7. دیدن آسمان و آفتاب و ماه و ستاره و رعد و برق و باران؛ 8. دیدن صاعقه و تگرگ و باران و برف و طوفان و دریا؛ 9. ختنه (کذا) و مسواک و خلال و وضو و سر و تن شستن؛ 10. حج و عمره و حجر الاسود و کعبه و مقام زمزم؛ [11. تأویل مرگ و گورستان و کفن و حنوط و نماز جنازه؛ 12. تأویل قیامت و ترازو و صراط و بهشت]؛ 13. تأویل دیدن پریان و دیوان و غیرهما؛ 14. تأویل دیدن جوان و پیران؛ 15. تأویل اندام‌های مرد دیدن؛ 16. تأویل آنچه می‌روید از مردم و حیوانات؛ 17. تأویل آواز حیوانات؛ 18. تأویل بیماریها و رگ و حجامت؛ 19. تأویل طعام‌ها و گوشت‌ها و غیره؛ 20. تأویل مهمانی و سماع و بوی‌های خوش و خوان؛ 21. تأویل چهار پایان و اهل و وحش و سباع. فصل تمام در ذکر سباع؛ 22. تأویل مرغان و ماهی و مار؛ 23. تأویل پیشه وران؛ 24. تأویل کوه‌ها و زمین‌ها و سنگ ریزه؛ 25. تأویل درختان و میوه‌های تر و خشک؛ 26. تأویل نبات‌ها از هر نوعی؛ 27. تأویل لباس و موزه و کفن و سراپرده و خیمه؛ 28. دیدن کلاه و کمر و گوشواره و درم و دینار و مس و آهن؛ 29. تأویل صلاح و چوگان و گوی زدن؛ 30. تأویل شهرستان و کوه و قلعه و بیابان؛ 31. تأویل هیزم از تر و خشک و چراغ و دود؛ 32. تأویل کشتن و گردن زدن و بر دار کردن؛ 33. تأویل عروسی و جماع و بوسه؛ 34. تأویل قلم و محبره و کتاب و قفل و کلید و آینه و خضاب و سوزن و رشته و غیرها؛ 35. تأویل گبرگی و کنشت و کلیسا و تماثیل و گرمابه؛ 36. تأویل خواب‌های پراکنده دیدن. نسخه‌های موجود از این کتاب با هم تفاوت‌هایی دارند. در نسخه ش 518 دانشگاه استانبول نام کتاب و مؤلف به صورتی که در بالا ذکر کردیم آمده است. نسخه ش 23/2 کتابخانه عمومی سمنان مقدمه‌ای دارد که در نسخه مجلس و نسخه دانشگاه نیست. در این مقدمه سراینده شرح حال خود را از آغاز تا زمان سرایش این منظومه (یعنی 37 سالگی‌اش) ذکر کرده است. وی اذعان کرده که این ابیات را از روی نسخه‌ای از تعبیر خواب که بر گرفته از ده کتاب بوده به نظم آورده و کل آن را در طی سه هفته سروده است. (حکیم با تصرفات مختصر)