تحلية الارواح بحقائق الانجاح

● تحلية الارواح بحقائق الانجاح / عرفان و تصوف / عربی taḥliyat-ul arwāḥ bi-ḥaqā'iq-il injāḥ عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن احمد، -736؟ قمری ‘abd-or-razzāq-e kāšī, ‘abd-or-razzāq ebn-e aḥmad (-1336) در منابع، تألیفی به این نام برای عبدالرزاق کاشی یاد نکرده‌اند. کتاب در فلسفه (عرفان) شامل طبیعی و الهی و ریاضی است و مؤلف در دیباچه آن می‌گوید: «تألیفات متأخرین فلاسفه دارای فوائد و مباحث لطیف و فراوان است اما سراسر رد ایرادات و اعتراضات و طرح شبهات و تشکیکات است و این شیوه هر چند برای تکمیل و استوار ساختن فکر سودمند است، اما مایه تشویش عقاید و مورث فساد بسیار است مطالب فلسفه را از این زوائد و مشکلات جدا ساختم و در این کتاب گرد آوردم و راه‌های دشوار را آسان ساختم». در یک «مقدمه» و دو «قسم» و «خاتمه»: مقدمه در امور عامه شامل هفت «مبحث»: 1) وجود و عدم (در این مبحث نخست تعریف وجود سپس یک اصل در اثبات وجود ذهنی و یک «مقدمه» در خیر بودن وجود و پس از آن یک «اصل» و سه مسئله درباره عدم)، 2) وحدت و کثرت (در پنج «مسئله»)، 3) وجوب و امکان و امتناع (شامل چهار «مسئله» و یک «فائده»)، 5) حدوث و قدم، 6) علل و معلولات (در دو «مسئله» و یک «مقدمه»)، 7) تقسیم موجود و ما يتعلق به؛ قسم 1. طبیعی، در پنج «مقصد»: 1) احکام عمومی جسم در سه «فصل»: تعریف موضوع جسم، عوارض ذاتی جسم، جهة، 2) مباحث حرکت در پنج «فصل»: اثبات و تعریف حرکت، مبدأ حرکت، اقسام حرکت، احوال حرکت، زمان، 3) فلکیات دارای نه «فصل»: احکام فلک محدد، اثبات محرکات افلاک، احکام دیگر افلاک، احوال و متعلقات فلکها، هیئت (کیفیت) فلک شمس، هیئت فلک‌های قمر، هیئت و وضع افلاک عطارد، زهره، هیئت دیگر افلاک، 4) عنصریات در پنج «فصل»: عناصر اربعه، احوال مساکن (جای‌های زندگی در زمین)، آثار علوی و سفلی، مزاج، کوه‌ها و کان‌ها، 5) نفوس دارای سه «فصل»: نفس نباتی، نفس حیوانی، نفس انسانی؛ قسم 2. الهیات (دارای خطبه و دیباچه‌ای جداگانه) این بخش نیز دارای «مقدمه» و چند «مقصد» است: مقدمه - تقاسیم نخستین حکمت. تقسیماتی که یاد کرده محدود است به فلسفه اولی یا علم اعلی و هندسه، حساب و طبیعی (از اقسام نظری) و اخلاق و حکمت عملی و حکمت مدنی (از اقسام حکمت عملی)؛ در تقسیم حکمت عملی علم اخلاق را قسم حکمت منزل و مدنی قرار داده (نه قسم)، مقصد 1) اثبات بقیه جواهر در دو «فصل»: اثبات نفس فلکیه (دارای چهار تنبیه)، اثبات عقل، 2) در اعراض (مقصود احکام عرض است نه اقسام مقولات و تعریفات آن)، 3) چند برگ از آغاز این مقصد در نسخه نیست و در این اوراق که از باقی مانده چند بحث و فائده و مسئله هست و در یکی از آنها به اتحاد عاقل و معقول اشاره دارد و در «مبحث» دیگر از قابلیت نفس برای ادراک کلیات و کیفیت تفصیلات و ادراکات سخن گفته، 4) واجب الوجود و صفات او جواهر مفارقه در سه «فصل»: اثبات واجب (برای اثبات واجب یک برهان و به شیوه‌ای خاص اقامت کرده است)، صفات ثبوتی و سلبی. در این فصل قاعده‌ای در توحید دارد و در این قاعده با زبان عرفان براهینی بر توحید آورده است (و اینجا دنباله کتاب از نسخه شماره 3720/1 افتاده است). مؤلف از هیچ کتاب یا کسی یاد نکرده است و در ترتیب و استدلالات شیوه‌ای خاص دارد. (عبدالحسین حائری ) آغاز: رب وفق للصواب و الرشاد.. الحمد لمن اصبح الکل موجودا ... و بعد فان اجل ما يقتنى من الذخائر و افضل ما يجتنى من البصائر علم يوصل الى البقاء و يومن من الفناء بل يفضي بصاحبه الى السعاده العليا و يريه آيات ربه الكبرى و هو الذى يبحث عن ذات الاول و صفاته و كشف عن حقائق الوجود بكلياته و جزئياته من ظفر به احاط باعيان الماهيات اجناسا و انواعا و اطلع على ما فى الحضرة الالهيه من العجائب ... اعنى العلم الالهی [دنا 1032/2 (3 نسخه)]