آداب البحث و المناظرة

● آداب البحث و المناظرة / منطق / عربی ādāb-ul baḥṯ wa-l munāẓira عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756 ق ‘aẓod-od-dīn-e ījī, ‘abd-or-raḥmān e-bn-e aḥmad (1300?-1355) یکی از فروع علم منطق آداب مناظره و بحث است و این فن پس از رواج منطق و گسترش علم کلام و فقه میان دانشمندان آشکار گردید، چه متکلمان و فقیهان ناگزیر بودند هنگام اثبات آراء خود استدلال کنند و در اینجا از منطق ارسطو بهره برده از رموز فنی این علم آداب بحث و مناظره را استخراج کردند و مرحله عملی آن را «علم خلاف» نام نهادند. در این فن کتاب‌های بسیاری نوشته شده و از آنها است همین رساله که متکلم نامور ایرانی نگاشته است. این رساله بسیار کوتاه ولی جامع است که مؤلف برای فرزند خود نگاشته و مورد توجه عالمان قرار گرفته است. آغاز: بسمله لک الحمد و المنة وعلى نبیک الصلوة و التحية اذا قلت بکلام ان كنت ناقلاً فتطلب الصحة او مدعياً فالدليل و لايمنع النقل و المدعى انجام: مركب من الحروف. ان الكلام لفى الفؤاد وانما × جعل الكلام على الفؤاد دليلا چاپ: معجم المطبوعات العربيه 1332 [کشف الظنون 41/1]؛ شرح و حواشی: که در ایران دارای نسخه است 1- شرح آداب البحث للعضدى؛ جرجانی، علی بن محمد (816-740) 2- الآداب الباقية فی شرح آداب الشريفية؛ صدیقی، عبدالباقی بن غوث الاسلام 3- حاشية شرح الجرجانی علی آداب البحث؛ ناشناس 4- شرح الرسالة الشريفية فی آداب المناظرة؛ ناشناس 5- شرح آداب البحث و المناظرة للعضدى؛ حسینی، طاهر بن رضی (-10) 6- شرح آداب البحث؛ علاء الدین اصفهانی، محمد بن اسماعیل (-10) 7- شرح آداب المناظرة = شرح الرسالة العضدية = حل آداب العضدی؛ بیرجندی، عبدالعلی بن محمد (-934) 8- الرسالة الحنفية فی علم الآداب = شرح آداب البحث = حاشية آداب البحث = آدابیه؛ حنفی تبریزی، شمس الدین محمد (-10) 9- حاشية شرح الحنفی لآداب البحث؛ تاج السعیدی، محمد بن ابی سعید (-950) 10- حاشية الرساله الحنفية؛ شاه حسین 11- شرح آداب البحث؛ عصام الدین اسفراینی، ابراهیم بن محمد (951-873) 12- حاشية شرح آداب البحث = شرح آداب المناظرة عضدی؛ جرجانی، ابوالفتح بن مخدوم (-976) 13- شرح آداب البحث = شرح آداب المناظرة؛ کشمیری، شمس بن احمد 14- حاشية شرح آداب البحث مبارکشاه 15- حاشية آداب البحث و المناظرة؛ عصام الدین چلبی 16- حاشية شرح آداب البحث؛ ناشناس 17- شرح آداب البحث للعضدى؛ ناشناس 18- حاشية آداب البحث و المناظرة؛ ناشناس 19- شرح آداب البحث للعضدى؛ ناشناس