تحفة الهند

● تحفة الهند / ادبیات / فارسی tohfat-ol hend میرزا محمد خان بن فخرالدین محمد، ق11 قمری mīrzā mohammad xān ebn-e faxr-od-dīn mohammad (-17c) اهداء به: شاهزاده جهاندار شاه فرهنگ یا دانشنامه هندی‌فارسی است که مؤلف به روزگار اورنگ زیب (1069-1118ق) برای شاهزاده، جهاندار شاه پیش از سال 1086ق در خصوص هنرهای آن روزگار، در یک «مقدمه»، هفت «باب» و «خاتمه» نگاشته: مقدمه در بیان مصطلحات حروف تهجیه هندیه و علم خط و ذکر اشکال حروف مذکور از مفردات و مرکبات و برخی قواعد کلیه بها کها؛ 1. علم بنکل یعنی علم عروض اهل هند؛ 2. علم تکسا یعنیعلم قوافی اهل هند؛ 3. علم النکار یعنیعلم ... در بیان اهل هند؛ 4. علم سنکارس یعنی علم عاشقی و معشوقی و بیان احوال عاشق و معشوق؛ 5. علم سکنیت یعنی علم موسیقی اهل هند و غیره 6. علم کوک یعنی معرفت اقسام زن و مرد و صحبت داشتن و معاشرت و مباشرت با زنان؛ 7. علم سامدرک یعنی علم قیافه که علامات خیر و شر در انسان از آن مشخص می‌گردد. (سید محمود مرعشی) آغاز: الحمد لله رب العالمین ... اما بعد: چنین گوید ... که در عهد میمنت عهد خدیو کشورستان خدایگان قضا فرمان نیراوج صاحبقرانی ... محیی الیدن محمد اورنگ زیب ... و آنرا تحفة الهند موسوم مشهور ساختم [دنا 1016/2؛ فهرست موسیقی 161؛ نسخه‌های منزوی 3889؛ دیباچه چاپ بنیاد فرهنگ ص 50؛ فهرست دو مجموعه خطی فارسی و عربی دیوان هند چاپ 1902 لندن ص 59 ش 106 W]