تحفة الغرائب فی النیرنج و العجایب

● تحفة الغرائب فی النیرنج و العجایب / گوناگون / فارسی tohfat-ol qarā’eb fe-n neyranj va-l ‘ajāyeb طبری، محمد بن ایوب، -485 قمری tabarī, mohammad ebn-e ayyūb (-1093) اهداء به: امیر معین الدین سلیمان این کتاب یکی از متن‌های فارسی کهن است که مؤلفان بسیار در آثار خود از آن یاد کرده‌اند و از اهمیت فوق العاده برخوردار است. در منابع موجود، این کتاب کمتر به طبری نسبت داده شده، ولی آقای جلال متینی در مقدمه نسخه چاپی، که به سال 1371ش در تهران چاپ شده است، این کتاب را به طبری نسبت داده است. مرحوم استاد محمد تقی دانش پژوه نیز در بعض منابع بر این باور است که نسخه از آن طبری است. چند نسخه از این اثر در کتابخانه‌های مختلف وجود دارد که نسخه مرعشی دارای 36 باب است، ولی بیشترین نسخه‌های موجود دارای 27 یا 28 و یا 34 باب هستند. فهرست «باب»ها بر اساس نسخه مرعشی چنین است: 1. شناختن چیزها به چیزها؛ 2. خاصیت جمله جانوران؛ 3. خاصیت آن چیزها که از ساویدن خیزد؛ 4. خاصیت آن چیزها که از آوازها خیزد؛ 5. خاصیت آن چیزها که از دیدارها خیزد؛ 5. خاصیت آن چیزها که از دیدارها خیزد؛ 6. خاصیت آن چیزها که از بوی‌ها خیزد؛ 7. خاصیت آن چیزها که از مزیدن‌ها خیزد؛ 8. خاصیت آن چیزها که از وهم‌ها خیزد؛ 9. در آمیختن مدادها و نوشته‌های لطیف؛ 10. پاک کردن آلایش‌ها؛ 11. شناختن دزدیده و دانستن دزدان؛ 12. نمودن بازیها و نیرنگ‌ها؛ 13. گرفتن جانوران؛ 14. حیله‌ها که مردم پری دار را به کار آید؛ 15. گسستن رسن‌ها و سنگ‌ها؛ 16. افروختن آتش‌ها؛ 17. شراب‌ها و می‌ها؛ 18. خمارها؛ 19. دوستی و مهر افکندن در دل‌ها؛ 20. جماع و مباشرت؛ 21. دانستن حامله و دوشیزه زنان؛ 22. بازی‌ها؛ 23. شناختن طلسم‌ها؛ 24. پیدا کردن عجایب؛ 25. عجایب دریاها و جزیره‌ها؛ 26. عجایب رودها؛ 27. عجایب کوه‌ها؛ 28. عجایب زمین‌ها؛ 29. عجایب شهرها؛ 30. عطرها و بوها؛ 31. خاصیت زرها و جواهرها؛ 32. پیدا کردن خون و گوشت هر مرغی؛ 33. پیدا کردن رنگ‌ها؛ 34. روغن‌ها؛ 35. در تیغ‌ها و رنگ و آب دادن آنها؛ 36. در اصول کتاب. چاپ: تهران، 1371ش [فهرستواره منزوی 3803/5؛ نسخه‌های منزوی 403/1]