تحفة العالم

● تحفة العالم / شعر، تاریخ ایران / فارسی tohfat-ol ‘ālam فندرسکی استرآبادی، ابوطالب بن میرزا بیگ، -1100 قمری fendereskī estarābādī, abū-tāleb ebn-e mīrzā beyg (-1689) تاریخ تألیف: 1107ق؛ محل تألیف: اصفهان کتابی است به نظم و نثر فارسی در بیان صفات حمیده و خصلت‌های پسندیده شاه سلطان حسین صفوی که به اعتقاد مؤلف، «از زمان آفرینش آدم تا آن چنین شاهی بر تخت فرمانفرمایی نشسته بلکه از بدو ایجاد عالم تا حال چنین ماهی بر فلک سریر عالم آرایی طرف کلاه خسروی بر فرق فرقدین نشکسته». این کتاب در چند جزء تنظیم شده و در هر جزء چند صفت را به تفصیل بیان می‌کند: صفت اول: تعظیم شریعت غرا و تکریم طریقت ملت بیضاء، چهاردهم: قوت طالع و بلندی اقبال و گشادرویی صبح دولت و روشنی غره ناصیه جاه و جلال. پس از جزء یکم، منظومه‌ای در مدح همان شاه آورده موسوم به «ذره و آفتاب». در مقدمه جزء سوم گوید: «همچنان که سابقاً در جزو اول این نسخه که عبارت از تحفة العالم است مذکور شد غرض مدحتگری و ثناگستری و اغراقات شاعرانه و تکلفات منشیانه نیست بلکه مدعا آن است که بعضی از صفت‌های پسندیده و خصلت‌های حمیده این اعلیحضرت که کم پادشاهی به بعضی از آنها به این کیفیت اتصاف داشته همچنان که هست بی زیاده و کم مذکور شود و از آن جمله هفت صفت در جزو اول مسطور شده.» آغاز: چو خورشید رخشان کفش هر سحر ×× جهان قاف تا قاف گیرد بزر چاپ: تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، 1388ش. [دنا 972/2؛ فهرستواره منزوی 922/2]