تحفه سلطانی و هدیه مجلس خاقانی

● تحفه سلطانی و هدیه مجلس خاقانی = اصول دین / فلسفه / فارسی tohfe-ye soltānī va hedīye-ye majles-e xāqānī = osūl-e dīn حویزی، جعفر بن عبدالله، - 1115 قمری hovayzī, ja‘far ebn-e ‘abd-ol-lāh (-1704) اهدا به: سلطان حسین صفوی (1105-1135ق) تاریخ تألیف: 1115ق یک دوره فلسفه است در دو بخش: طبیعی و الهی و هریک در چند «مقصد»، و هر مقصد دارای چند «مطلب» و «فصل» است: مقدمه در تعریف حکمت و بیان اقسام آن؛ بخش اول، علم طبیعی: مقصد 1) معنی جسم و تحقیق بعضی از احوال او (مقدمه و دو مطلب)، 2) تقسیم اجسام و مجملی از احوال خاصه هر یک (پانزده فصل)، 3) بیان حال اعراض (ده فصل)؛ بخش دوم، علم الهی: مقصد 1) امورعامه (2 فصل)، 2) اثبات واجب تعالی، 3) ثبوت صانع تعالی و صفات واجب تعالی، 4) بیان کیفیت صدور اشیاء از حق تعالی، 5) عدل و ذکر افعال حق تعالی، 6) نبوت (چهار فصل)، 7) امامت، 8) معاد. خوانساری از آن یاد کرده و امین عاملی و صاحب نجوم السماء و قمی در فوائد الرضویه نقل کرده‌اند و در هیچ یک از مراجع که یاد کردیم برای این رساله نامی گفته نشده است و تألیفی به نام تحفه سلطانی از او یاد نشده است. در الذریعه و کشف الحجب نیز تحفه سلطانی نیامده است. مؤلف در بیشتر مباحث، نخست ادله مشائیان و اشراقیان و فرق متکلمین را با اختصار نقل می‌کند ولی خود از دلیل‌های نقلی و شرعی پیروی می‌کند و سخن متکلمین و حکما را بیشتر مردود می‌داند. آغاز: دیباچه: جواهر کلمات طیبه حمد و سپاس که آغاز آموز عامه ناس از تجلی بان زیور خیر انجامی گیرد و زواهر فقرات زاهره شکر بیقیاس که خواتیم اعمال شریعت اساس از تزین بان پیرایه تمام پذیرد آغاز متن: بسمله، لک الحمد یا الهی و منک الاعانة ... مقدمه در تعریف حکمت علمی است که به او حاصل میشود کامل شدن قوة نظریه و قوة عملیه بقدر طاقت بشریه انجام: و راه تاویل باین امور دادن از جاده دین قویم بیرون رفتن است حق تعالی همه مومنین را توفیق سلوک راه حق و نعمت طاعت در دنیا و آسانی عقبات آخرت و خلود در روضه رضوان روزی کناد. چاپ: بارها چاپ شده؛ مشار فارسی 1207/1؛ تهران، 1339ش، سربی، 211ص [نسخه‌های منزوی 736/2؛ فهرستواره منزوی 96/6 و 180/9]