تحفة الدهر و نفحة الزهر فی اعیان المدينة من اهل العصر

● تحفة الدهر و نفحة الزهر فی اعیان المدينة من اهل العصر / تراجم / عربی tuḥfat-ud dahr wa nafḥat-uz zahr fī a‘yān-il madīna min ahl-il ‘aṣr داغستانی، عمر بن عبدالسلام، ق13 قمری dāqestānī, ‘omar ebn-e ‘abd-os-salām ( - 19c) کتابی است در شرح احوال عده‌ای از اشراف و علما و ادباء مدینه منوره که با مؤلف، هم‌عصر بوده‌اند. کحاله اسم کتاب را «نفحة الزهر فی اعیان شعراء المدينة من أهل هذا العصر» ثبت نموده (معجم المؤلفین 290/7). فهرست‌نگار کتابخانه توپ قاپی، نام مؤلف را «ابوالفضل محمد خلیل بن علی بن محمد المرادی الحسینی» متوفی به سال 1206ق مؤلف «سلک الدرر فی اعیان القرن الثانی عشر» و «عرف البشام فیمن ولی فتوی دمشق الشام» ثبت نموده است. زرکلی و کحاله و بروکلمان نیز کتاب را به همین «ابوالفضل محمد خلیل بن علی المرادی الحسینی» نسبت داده‌اند (بروکلمان، ذیل 404/2؛ الاعلام 352/6؛ معجم المؤلفین 290/9). نسخه دیگری از این کتاب در کتابخانه دانشگاه کمبریج موجود است، که نیز به همین «محمد خلیل بن علی المرادی» نسبت داده شده است (ادوارد براون، فهرست کمبریج 9/ 389)؛ لیکن این نسبت با تصریح به نام مؤلف، روی برگ عنوان و در پایان هر دو نسخه حاضر مباینت دارد. مضافاً اینکه مؤلف، در برگ 83 این نسخه از برادر خود چنین نام برده: «الأخ ابو بکر بن الوالد المدرس عبد السلام اخی و ابن ابی و من نسبه نسبی و ارومته ارومتی ...». نکته قابل ذکر اینکه این نسخه (824 عکسی کتابخانه مرعشی) به خط مؤلف است و آن را در 1201ق برای شریف عصمت ابراهیم بک نوشته، و نسخه کمبریج نیز که نسخه دومی از کتاب و به خط مؤلف است آن را برای «محمد خلیل المرادی» مذکور فوق نوشته و در شب جمعه پنجم صفر 1202ق از کتابت آن فراغت یافته است. کتاب را در چهار «فصل» است: 1. السادة الأشراف؛ 2. العلماء الطيبين الاوصاف؛ 3. العلماء الكرام؛ 4. الادباء الفخام. (محمد علی حائری) [ایضاح المکنون 247/1؛ معجم المؤلفین 290/7]