تحفة الائمة العلية فی الحکمة العملیة

● تحفة الائمة العلية فی الحکمة العملیة = اخلاق ظهیری / اخلاق / فارسی tuḥfat-ul a'immat-il 'illīya fī-l ḥikmat-il 'amalīyya = axlāq-e zahīrī شهرستانی، فتح الله بن احمد، ق 10 قمری šahrestānī, fatḥ-ol-lāh ebn-e aḥmad (-16c) وابسته به: اقسام العلوم العقلية = اقسام الحکمة = تقاسیم الحکمة و العلوم؛ ابن سینا، حسین بن عبدالله (370-428) اهداء به: ابراهیم شاه در یک «مقدمه»، سه «مقاله» و یک «خاتمه»: 1. علم اخلاق؛ 2. در دو قسم: سیرت انسان با اهل منزلت، سیرت انسان با اهل نوع؛ 3. سیاست. مقدمه کتاب ترجمه‌مانندی است از رساله «اقسام العلوم» ابوعلی سینا. مؤلف مطالب را به صورت جدول‌بندی و مشجر تنظیم نموده است و در مورد محتوای کتاب می‌گوید: علم اخلاق یکی از علوم مهمه حاوی سه بخش است: تهذیب اخلاق و تدبیر منزل و سیاست مدن و در این علم تا کنون دو کتاب نوشته شده است یکی «اخلاق نصیریه» (=اخلاق ناصری) نوشته خواجه نصیر الدین طوسی و دیگر «اخلاق سلطانی» که به اسم سلطان محمد جونه در هند نوشته شده است. چون این دو کتاب اخلاق بسیار مغلق بود لذا بر آن شدم که کتابی در اخلاق بپردازم و بدون اغلاق کتاب‌های قبل و حاصل کارم این کتاب شد که مطالب آن بیشتر از همان دو کتاب اخلاق اخذ شده با مقدمه‌ای که از شیخ الرئیس گرفته‌ام. آغاز: بسمله سپاس و ستایش خدائی را که بقدرت کامله اجناس موجودات از کتم عدم بصحرای وجود آورد ... بر رای اولو الالباب ... لایح است که علم حکمت و اقدم آن در تعلیم و تعلم بحسب مرتب حکمت علمی است که به علم اخلاق تسمیت یافته و بهترین تصنیفی که درین فن شریف واقع شده است دو کتاب است یکی اخلاق نصیریه که ... نصیر الملة و الدین الطوسی ساخته و یکی دیگر اخلاق سلطانی که باسم سلطان محمد جونه نوشته اند اما بواسطه تطویل و اغلاق عبارات در تحت الفاظ و کلمات مستور مانده ... بنابراین مقدمه فقیر ... فتح الله بن احمد بن محمود الشهرستانی السبزواری خواست رساله‌ای مشتمل بر اکثر مقاصد این کتاب و طرفی از مواعظ حکما و نصایح ملوک عادل بطریق تقسیم و تشجیر در جداول ثبت کند [نسخه‌های منزوی 1532/2 و 1558؛ فرهنگ ایران زمین جلد 11؛ مکتبه امیرالمؤمنین 87/1؛ فهرستواره منزوی 361/6] شرح و حواشی: 1- المشجرة العمادیة فی الحکمة العملیة