تبصرة المبتدی و تذکرة المنتهی

● تبصرة المبتدی و تذکرة المنتهی / علوم قرآن، آداب و سنن / عربی tabṣirat-ul mubtadī wa taḏkirat-ul muntahī موصلی، ابراهیم بن مصطفی، -1159 قمری mūselī, ebrāhīm ebn-e mostafā (-1746) کتابی است مختصر در فضل و آداب تکبیر در آخر قرآن کریم و پس از قرائت و رسم سور قرآن کریم. روی صفحه عنوان برخی نسخه‌ها، نوشته شده که این کتاب از تالیفات «ابوعمرو عثمان بن سعید بن عثمان اموی اندلسی، معروف به ابن صیرفی الدانی» (- 444ق) می‌باشد، به استناد همین نوشته دکتر عزة حسن در فهرست مخطوطات ظاهریه علوم القرآن (ص 81) و صلاح محمد الخیمی در فهرست مخطوطات ظاهریه علوم القران (ج 319/1) و دکتر ابتسام مرهون الصفار در «معجم الدرسات القرانیه المطبوعة و المخطوطه» القسم الثالث، منتشره در مجله المورد (مجلد 10 عدد 3 و 409/4) کتاب را از آن «ابو عمرو عثمان بن سعید الدانی» دانسته‌اند. لکن با مراجعه به مصادر و مآخذ معلوم شد کتابی به این نام برای الدانی ثبت نشده است. علاوه بر این، مؤلف در این کتاب از فخر رازی (- 606 ق) و از شرح شاطبیه ابو عبد الله الفاسی (- 656 ق) و از «جمال القراء و کمال الاقراء» علم الدین علی بن محمد بن عبد الصمد سخاوی (- 643 ق) و از «الاتقان فی علوم القران» (- 911ق) و از ابن حجر هیتمی مکی (- 973 ق) نام می‌برد که همگی متاخر از «الدانی» بوده‌اند. همچنین مؤلف در موارد بسیاری از خود «الدانی» نام برده است. حاجی خلیفه کتابی به همین نام «تبصره المبتدی و تذکرة المنتهى فی القراآت» و در همین موضوع از ابومحمد عبد الله بن علی بن احمد معروف بسبط الخیاط (- 541ق) ثبت نموده است که آن هم با منقولات کتاب حاضر سازگار نیست. به هر حال مؤلف بر اساس منقولات کتاب باید از اعلام قرن دهم هجری به بعد باشد. آغاز: الحمد لله الذى نزل علی عبده الفرقان و يسره فمالت القلوب الى نشر معانیه الحسان ... و سمیتها: تبصرة المبتدى و تذكرة المنتهى انجام: و هذا آخر ما تیسر لی جمعه بحسن الطاف المنان و صلى الله و سلم علی سید ولد عدنان ... و علی عباد الله الصالحين [دنا 769/2؛ کتابنامه قرآن کریم 1245/4؛ مخطوطات اوقاف موصل 315/6] شرح و حواشی: 1- تکملة تبصرة المبتدی و تذکرة المنتهى = ملحق تبصرة المبتدى و تذكرة المنتهى؛ موصلی، ابراهیم بن مصطفی (-1159)