تاریخ و الحکایات

● تاریخ و الحکایات / تاریخ / فارسی tārīx va-l hekāyāt منشی نائینی، محمد، ق13 قمری monšī nā‘īnī, mohammad (-19c) نام مؤلف در این نسخه مشخص نیست و احتمالاً همان میرزا محمد منشی نائینی است که از منشیان زمان فتحعلی شاه قاجار و از شاگردان معتمدالدوله نشاط منشی الممالک بوده است در اواسط قرن سیزدهم هجرت 1244. مجموعه‌ای است در پنج «صحیفه»: در بیان سیرت و عادات و احکام با هرات و معجزات پیغمبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) در ذکر احوالات جمعی از صحابه کبار؛ قصص و حکایات و تمثیلات؛ تراجم احوال وزراء و خواصان دربار فتحعلیشاه قاجار؛ بیان طبقه دانشوران و کارآگهان؛ در ذکر پرهیزکاری اسمعیل سامانی با یک «مقدمه» در توحید و نعت حضرت رسول خاتم النبیین (ص) و چهار «باب» در ذکر احوال مشایخ، در صفات پسندیده تواضع، شجاعت، فضیلت عفو، فضیلت عفت و عدالت. مؤلف در این نسخه ضمن مدیح و توصیف فتحعلیشاه قاجار از حاجی محمد حسین خان اعتماد السلطنه، معتمد الدوله نشاط، فتحعلی خان ملک الشعرا، میرزا محمد صادق وقایع نگار هم به وسیله اشعاری که خود سروده تعریف و تمجید نموده است. آغاز: سپاس و ستایش آنرا که بستودن سزاست و بر بخشش و بخشودن توانا و پادشاه رحمتش بر غضب فایق و عفوش بر رحمت شایق دانش قدیم و فضلش عمیم کاینات جهان و ممکنات را در آن بی هیچ هیولا و صورتی و سابقه طاعت او طاعتی صرف جبلت جود بعرصه وجود آورد. انجام: لمؤلفه. روزی دو سه با کام دل خویش بسر برد ×× تا چون دگران رخت از این ورطه بدر برد