تاریخ مشروطیت ایران

● تاریخ مشروطیت ایران / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e mašrūṭīyat-e īrān شریف کاشانی، محمد مهدی، ق 14 قمری šarīf-e kāšānī, mohammad mahdī (-20c) تاریخ تألیف: 1 ربیع الاول 1333ق در یک «مقدمه» و چهار «تذکره» و هر تذکره در پنج «فصل» و در پایان یک «خاتمه»: مقدمه در سرگذشت خود و رویدادهای روزگار ناصرالدین شاه و آغاز مظفرالدین شاه، در مقدمه می‌گوید: پس از ختم جلد اول کتاب تاریخ شریف که وقایع ناگوار یک محاکمه تاریخی جهان را دربر داشت و به ملاحظاتی تعطیل شد، این روزها وقایع ناگواری پیش آمده و مردم و علما در مقام جلوگیری از تعدیات دولن برآمده، آنچه دیده بدون کم و بیش ثبت شد تا عبرت گیرند. در اکثر صفحات کتاب رقعه‌هایی شامل یک یا دو یا بیشتر از عکس‌های علماء و رجال و صاحب منصبان آن زمان می‌باشد. بعضی از این عکس‌ها در صفحات کتاب مکرر است. عکس نگارنده در صفحه آغاز و انجام نسخه چسبانده شده. این نسخه از حیث دارا بودن تصاویر علما و رجال و سران مشروطه ارزنده است. در خاتمه کتاب یادداشت مؤلف در موضوع جمع‌آوری عکس‌های مورد نظر توسط غلامرضا خان عکاس و چسباندن عکس مشارالیه بدین مناسبت در پایان کتاب آمده است. آغاز: بسمله، حمد و سپاس مر ذات پاک یزدانی را لایق و سزاست که پیکر انسان را بحلیه عقل و دانش بیاراست ... و بعد چنین گوید عبد فانی جانی محمد مهدی شریف کاشانی ... در این ایام که بعضی وقایع ناگوار پیش آمده ... لذا خدا را حاضر و شاهد گرفته که آنچه دیده و شنیده و نوشته اند بدون کم و بیش نگاشته ... انجام: الحمدلله و له الشکر که موفق گردیده آنچه در این چند ساله دیده و شنیده بدون کم و زیاد و تغییر و تبدیل ثبت و ضبط گردیده ... هر کس این سبک و طریقه را پسندید، پسندید و هر کس را بد آمد، بد آمد ... چون فاتحه تاریخ بتاج گذاری اعلیحضرت اقدس ملوکانه رسید شایسته دیدم که تاریخ را هم در این مقام ختم نمایم، لذا در این یوم که غره ربیع المولود ختم نمود فی غره ربیع الاول 1333، الاحقر مهدی شریف. [نسخه‌های منزوی 4271؛ فهرستواره منزوی 902/2]