تاریخ سلطان حسین میرزا بایقرا

● تاریخ سلطان حسین میرزا بایقرا / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e soltān hoseyn mīrzā bāyqarā شرح مجملی است از اوصاف و احوال سلطان حسین میرزا بایقرا از ابتدای ولادتش که در ماه محرم 842 در دارالسلطنه هرات اتفاق افتاد و تاریخچه‌ای است از روزگار نوجوانی و آغاز جهانگیری و سلطنت و مبارزاتش و همچنین ذکر شمه‌ای از احوالات اولاد و امجاد آن سلطان و نیز شرح احوال بعضی از علما و فضلا و شعرا و سادات و مشایخ معاصر آن زمان با انشائی تفننی ضمن ابیاتی چند به رشته تحریر در آمده است. ابوالغازی سلطان حسین بایقرا از نوادگان امیر تیمور (842-911ق) بوده است. مشارالیه بعداز مبارزات و کشمکش‌های طولانی که با ابوسعید داشت بالاخره در سال 872ق به پادشاهی قسمتی از خراسان بزرگ رسید و شهر هرات را پایتخت خویش قرار داد. سلطان حسین بایقرا پادشاهی ادیب و فاضل و ادب پرور و شیفته هنر بود و در شعر به (حسینی) تخلص می‌کرد. دربار این پادشاه مامن و ماوای جمع کثیری از فضلا و دانشمندان و خوشنویسان و نگارگران بنام از جمله امیر علیشیر نوائی وزیر دانشمند، استاد کمال الدین بهزاد، سلطان علی مشهدی کاتب السلطانی بوده که به خلق آثار علمی و ادبی و هنری می‌پرداختند که هم اکنون بقایای این آثار بدیع و نفیس زینت بخش بعضی از موزه‌ها و کتابخانه‌های جهان می‌باشد. آغاز: ذکر مجملی از اوصاف و احوال خاقان منصور مظفر معزالسلطنة و الخلافه ابوالغازی سلطان حسین میرزا. مشاطه آبکار سخن و پیرایه بند غدار حکایات نو و کهن جواهر مأثر خاقان منصور برین منوال بر منصه ظهور می‌آورد که آن سالک طریق پادشاهی مؤید بود بتائیدات الهی و موافق بتوفیقات نامنتهای در سپهر جود و سخا ... در هفته دو نوبت بروز شنبه و پنج‌شنبه قضاة و علما را به مجلس اشرف اعلی طلبیدی و مهمی که روی نمودی بمقتضای فتوی ائمه دین بفیصل رسانیدی و بصحبت درویشان و گوشه نشینان و مجالس وعظ بسیار تشریف بردی ... .ذکر مجملی از اوصاف و احوال خاقان منصور مظفر معزالسلطنة و الخلافه ابوالغازی سلطان حسین میرزا. مشاطه آبکار سخن و پیرایه بند غدار حکایات نو و کهن جواهر مأثر خاقان منصور برین منوال بر منصه ظهور می‌آورد که آن سالک طریق پادشاهی مؤید بود بتائیدات الهی و موافق بتوفیقات نامنتهای در سپهر جود و سخا ... در هفته دو نوبت بروز شنبه و پنج‌شنبه قضاة و علما را به مجلس اشرف اعلی طلبیدی و مهمی که روی نمودی بمقتضای فتوی ائمه دین بفیصل رسانیدی و بصحبت درویشان و گوشه نشینان و مجالس وعظ بسیار تشریف بردی انجام: سیر فلک باد بکامش مدام ×× نامه امید بنامش تمام. پایان ... امید آنکه بمساعدت بخت بیدار و معاضدت عنایت آصف جم اقتدار از خط زلل مصون مانده کیفیت فتوحات شاه اسکندر صفات را در حسن مدارات و ایمن استعارات بمسامع دور و نزدیک و ترک و تاریک رساند. مثنوی ... . چون بعنایات خداوندگار ×× بخت موافق شد و توفیق یار / ... سیر فلک باد بکامش مدام ×× نامه امید بنامش تمام.تمة الکتاب بعون الملک الوهاب. [فهرستواره منزوی 871/2]