تاریخ رضوی

● تاریخ رضوی / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e razavī میرعوض بن یوسف خان بن احمد، ق 11 قمری mīr-‘avaz ebn-e yūsof xān ebn-e ahmad (-17c) تاریخ خاندان خود اوست به ترتیب سنواتی. نگارنده در دیباچه بلند خود آغاز می‌کند از زایش میرزا یوسف خان در 930ق در مشهد خراسان، و این که در 32 (چنین) در 968ق (چنین) پدرش میرزا احمد درمی‌گذرد. در این هنگام زیستن وی در مشهد دشوار شده به قصبه «اخلوبد» (اخلوبد، دهی ست در راه مشهد-قوچان. معین) پناه می‌برد، دلتنگی رفع نشده به سفر هندوستان می‌پردازد و در ملتان که آن روز در حکومت قاسم خان نیشاپوری بود فرود می‌آید. در 12 شعبان 968ق به قریب دارالخلافه می‌رسد. اکبر به پیشواز او می‌فرستد و از آنجا فتوحات میرزا یوسف آغاز می‌گردد. نام نگارنده که تبار خود را به موسی مبرقع و حضرت جواد می‌رساند، در دیباچه آمده است. همانجا دو بار از کتاب به «شکرف نامه» تعبیر می‌کند ولی خود آن را صراحتاً «تاریخ رضوی» می‌نامد. در ص 676 از درویش محمد امن آبادی (نک: قامع الامراض؛ طب اورنگ شاهی، مشترک 622/1) یاد می‌کند که کتاب «مفتاح الحکمت» (مشترک 740/1) را سروده به وی داه است. در ص 464 آمده: «دفتر دوم از تاریخ رضوی در ذکر احوال خیر مآل نواب صف شکن خان می‌پردازیم» و اینجا سفارش پدرش را به نگارش «تایخ رضوی» یاد می‌کند. آغاز: تاریخ رضوی. بسمله. و له الکبریاء فی السماوات و الارض و هو العزيز الحکيم. ابيات: لله الحمد قبل كل كلام-به صفات الجلال و الاکرام-حمد او تاج تارک هر سخن است ... (88 سطر بعد): قطعه. سپهر دانش و بینش یگانه اکبر شاه-که همچو صبح بروی جهان گشاده جبین-شهی که دیده ز آموزگار دل تعلیم-شهی که یافتم از مرشد خرد تلقين. اما بعد، مؤلف این اصول و مصنف این فصول ... میر عوض بن میرزا یوسف خان بن میرزا احمد بن میرزا بیگ. انجام: در این وقت ساجده ماجده قبله و کعبه بیگم آنچه خانم بدیدن راقم تشرف ارزانی فرمودند و بگونه مهربانی و عنایت مراسم طبابت به تقدیم رسانیدند، از آزار و بیماری بنده بسیار دلگیر شدند و در باب طلب حکیم تاکید فرمودند لهذا معتمد نور محمد را روز پنج‌شنبه برای آوردن حکیم کدا کمبلاسکی جیم فرستاد. [دنا 707/2]