تاریخ تبریز

● تاریخ تبریز / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e tabrīz ثریا قاجار، نادر میرزا بن میرزا صاحب اختیار، 1244ق-13 قمری sorayyā qājār, nāder mīrzā ebn-e mīrzā sāheb-e extīyār (1829-19c) تاریخ تألیف: آغاز 1299ق و انجام 1302ق مجموعه‌ای است پراکنده از مطالب تاریخی و شرح جامعی است در خصوص شهر تبریز با ذکر اسامی مساجد و ابنیه تاریخی و اماکن قدیمی و جدید آن زمان اسامی قنوات و همچنین نام مشاهیر و بزرگان و شعرا و عرفای تبریز و شمه‌ای در احوال حکمرانان و امیرانی که در تبریز حکومت داشته‌اند و خلاصه‌ای از عهدنامه و شرح جنگ‌ها و مبارزات بین ایران، روس و عثمانی با ذکر تاریخ و نیز شرحی راجع به حفر کانال سوئز با قید و ذکر تاریخ و صورت مخارج و معائدات مربوطه بین سعید پاشا از کشور مصر و ناپلئون از کشور فرانسه و چگونگی احوال مسیو لسپس مهندس و رئیس کمپانی حفر کانال سوئز به اضافه اینکه مؤلف این کتاب تاریخچه‌ای از دوران نادرشاه افشار، کریم خان زند و اوایل سلطنت سلسله قاجاریه و شرح مبسوطی از حالات نیاکان و احوالات خویش را به رشته تحریر کشیده است. در انتها فصلی درباره عشیره دنبلی و فصلی در شورش بابک خرم دین اختصاص داده شده است. در 1299 بدان آغاز و در 1302ق به پایان رسانده است. تاریخ آغاز در الذریعه 1302ق به نام میرزا کاظم طباطبائی تبریزی و انجام آن 22 محرم 1314ق ذکر شده است. آغاز: آغاز مقدمه: بسمله به نستعین: بسی نامه خواندم بسی رنج بردم ×× ز گفتار تازی و هم پهلوانی / بچندین هنر شصت دو سال بودم ×× که توشه برم ز آشکار و نهانی / بجز حسرت و جز و بال گناهان ×× ندارم کنون از جوانی نشانی. ایدوست آنگاهم بنواختی و کار فرمودی که پیر دریافته دست و دیده از کردار مانده و موی سپید و از جهان نا امید ... ای دوست آن گاه هم بنواختی و کار فرمودی که پیری دریافته است انجام: این فصل بیاوردم که به تاریخ‌های پارسی بدین شرح نبود. چاپ: تهران، سنگی، 1323ق.، رحلی، 397ص [دنا 691/2؛ الذریعه 245/3؛ فهرستواره منزوی 914/2 «تاریخ و جغرافیای دارالسلطنه تبریز»]