تاریخ احوال ولیعهد نایب السلطنه

● تاریخ احوال ولیعهد نایب السلطنه / تاریخ / فارسی tārīx-e ahvāl-e valīʻahd nāyeb-os-sāltane انصاری، مسعود بن عبدالرحیم، 1205-1265 قمری ansārī, masʻūd ebn-e ‘abd-or-rahīm (1791-1849) تاریخ جنگ‌های ایران و روس است، مؤلف بعد از قتل الکساندر سرگیویچ گریبایدوف سفیر فوق العاده دولت روسیه در ایران به همراه هیئتی برای عذرخواهی عازم دربار روسیه گردید این سفر ده ماه و پانزده روز به طول انجامید. رساله حاضر گویا بخشی از یادداشت‌های آن سفر است. در آغاز رساله آمده: «در ذکر خصومتی که فیما بین دولت ... در ایام سفارت چنانکه سبق ذکر یافت». از این عبارت استفاده می‌شود که این رساله جزئی از کتاب بزرگ‌تری بوده و همچنین مؤلف نیز مدتی عنوان سفیر داشته است. در این رساله وقایع جنگ‌های ایران روس از آغاز حرکت علما از عزاق و شروع جنگ تا سال‌های 1260ق ذکر شده است.