تاج القصص

● تاج القصص = انیس المریدین و روضة المحبین / تاریخ پیامبران / فارسی tāj-ol qesas = anīs-ol morīdīn va rawzat-ol mohebbīn ارفنجی بخارائی، محمود بن حسن، ق 5 قمری arfanǰī boxārāīī, mahmūd ebn-e hasan (-11c) سال تألیف: 475ق؛ محل تألیف: بلخ متن اصلی آن از ابوالقاسم محمود فرزند حسن جیهانی است که در شهر بلخ به سال 475ق، داستان یوسف را در 40 «مجلس» برای شاگردان خود ساخته است. این متن را شاگردش ابونصر ارفنجی تحریر و «مطول‌تر و مشبع‌تر» کرده است و در جای تاریخی خود، در «تاج القصص» که داستان‌های سرتاسری قرآن است جای داده است. نسخه‌های «تاج القصص» معمولاً حاوی این داستان نیز هستند. (منزوی، احمد) نام مؤلف در منابع و بالاخص در فهرستواره منزوی مشوش ضبط شده در جلد 1556/3 «جیهانی، ابوالقاسم محمود -ارفنجی- ابونصر (زنده 685/ 1082) که که محتملاً همان 475ق است» و در جلد 298/1 «ابونصر احمد بن محمد بن نصر بخارائی ارفنجی» و استاد او را «ابوالقاسم محمود جیهانی» دانسته است. نام کتاب و موضوع آن با کتابی دیگر به نام «انیس المریدین و شمس المجالسین» تشابه دارد که برخی آن را از خواجه عبدالله انصاری دانسته‌اند با این که اشعاری از سعدی در آن است ولی نیازمند تطبیق کامل است. در فهرست فیلم‌ها (532/1) کتابی به نام «تنبیه المریدین» بدون هیچ توضیحی معرفی شده و مؤلف را ابونصر احمد بن محمد حدادی دانسته که به نظر می‌رسد همین مؤلف است گرچه درباره کتاب و موضوع آن هیچ نیامده ولی محتمل است که کتاب هم همین باشد. در همین فهرست (154/1) در معرفی «تاج القصص» که از همین مؤلف دانسته شده، نام او امام محمد مراد بن نصر بخاری ثبت شده است. [نسخه‌های منزوی 10/1 و 4422/6؛ کتاب‌نامه بزرگ قرآن کریم 1187/4؛ برگل 109/1؛ استوری 159/1؛ فهرستواره منزوی 298/1 و 1566/3 (از بخارائی ارفنجی- جیهانی- محمود بن حسن دانسته)، 283/1 (از ابوالقاسم محمود جیهانی دانسته است)؛ دنا 658/2]